Scania Vampire – VRP – dalszy rozwój konstrukcji

Na targach Eurosatory Scania France ujawniła bardzo ciekawe 2-osiowe militarne podwozie wysokiej mobilności. Co ciekawe, podwozie to nie ma jednej nazwy. Na początek jej w ogóle nie miało, potem zaś zaczęto je określać jako Vampire, nowa platforma samochodowa V3P (Paladin) 4×4 firmy Scania oraz Scania VRP (Vehicule de Ravitaillement dans la Profondeur – dosłownie Pojazd do głębokiej wody), czyli wojskowy samochód taktyczny w układzie napędowym 4×4, opracowany dla sił specjalnych.

Przy czym część z tych nazw odnosi się do tego, że podwozie to może być bazą dla licznych zastosowań. Należą do nich m.in. pozbawiony kabiny pojazd sił specjalnych oraz odmiana cargo – transportowa ze stalową skrzynią ładunkową, zaopatrzona w prostą niestandardową (niepochodzącą z modułowego programu produkcyjnego szwedzkiego koncernu) kabinę wydłużoną, załogową, czterodrzwiową. Ta właśnie odmiana została już wykorzystana w armii francuskiej jako nośnik systemów przeciwlotniczych, w tym przeciwdronowych, Pamela i Proteus.

Jednocześnie Scania cały czas rozwija tę konstrukcję, de facto na bieżąco wprowadzając w niej zmiany z jednej strony wynikłe z uwag zgłaszanych przez użytkowników, z drugiej z zauważonej wewnątrz samej firmy konieczności wprowadzania określonych usprawnień. Na targach Eurosatory pokazano taki właśnie zmodyfikowany egzemplarz pojazdu.

Przede wszystkim, w porównaniu z egzemplarzem dotychczasowym, zmieniono w nim pokrywę silnika, poprowadzą podłużnie pośrodku. Poprzednia miała niskie ściany boczne oraz płaską część górną, na której posadowiono nadstawkę w postaci podłużnego elementu w przekroju poprzecznym – w przybliżeniu – przypominającego trapez, z krótkim odcinkiem górnym i długimi bocznymi ramionami, ustawionymi pod relatywnie małym kątem. Do tego po prawej stronie montowano zbiornik filtra powietrza. Teraz natomiast maska została całkowicie przeprojektowana. Przede wszystkim ściany boczne są wyższe. Dlatego pojawiła się wyższa przednia atrapa wlotu powietrza, pionowa, w kolorze czarnym. Zrobiono też nich ustawione w jednej linii dwa – w przybliżeniu – prostokątne (chociaż lekko ukośne) podłużne poziome zagłębienia. Przednie jest dłuższe i umieszczone nad schodkami, tylne krótsze i zlokalizowane nad osią. Ze względu na swoje umiejscowienie przednie może więc służyć jako dodatkowy stopień wejściowy – schodek, uzupełniający trzy niższe stopnie wejściowe – dwa stałe i najniższy dolny wahliwy – uchylny w momencie kontaktu z przeszkodą. Może on być pomocny do podnoszenia pokrywy silnika. Pokrywa ta jest w zasadniczej części płaska i lekko wznosząca się patrząc od przodu do tyłu. W jej środowej części, zaczynając od około 15% długości, umiejscowiono wlot powietrza, lekko nachylony do tyłu i na szerokość zajmujący około 40% szerokości pokrywy. Górna część tego wlotu też się wznosi i na końcu pokrywy łączy pod względem wysokości z dwoma partiami bocznymi pokrywy. Na tych partiach bocznych przytwierdzono podłużne pasy materiału – posypki antypoślizgowej. Tym sam można chodzić po pokrywie silnika. Została ona bowiem wykonana ze wzmocnionego tworzywa, co pozwala na połączenie relatywnej lekkości, wytrzymałości oraz odporności na korozję. Jak mnie zapewniono, pokrywa wytrzymuje obciążenie dwóch żołnierzy (co najmniej) w pełnym ekwipunku, przy czym masę każdego z nich ustalono na 120 kg (140 kg). Poza tym pokrywę – maskę da się podnieść przy pomocy trzy uchwytów z każdej strony, odchylonych od pionu na zewnątrz, wszystkich takich samych i ustawionych w układzie: przedni górny przed dłuższym zagłębieniem bocznym, środkowy dolny za tym zagłębieniem i tuż za tym uchwytem środkowym uchwyt trzeci – tylny, znajdujący się nad osią i tylnym krótszym bocznym zagłębieniem.

Powyższe modyfikacje miały nie tylko ułatwić dostęp do silnika oraz jego chłodzenie, ale także uczynić maskę użytkową – tzn. nadająca się wskutek możliwości chodzenia po niej również do praktycznego wykorzystania. Poprzednio nie było to możliwe.

Równocześnie pozostawiono układ bocznych schodów wejściowych z każdej strony, tzn. trzy stopnie z przodu – pod maską silnika, w tym dolny wahliwy, oraz po dwa pod każdymi drzwiami, w tym pod przednimi dłuższe, pod tylnymi krótsze niezwykle wąskie.

Scania France i militarny biznes

W swoich zakładach w Angers Scania France rozpoczęła produkcję wielozadaniowego transportera V3P/Vampire, który stały się platformą francuskich jednostek obrony przeciwlotniczej bardzo krótkiego zasięgu (VSHORAD). W nowoczesnym, zautomatyzowanym i zrobotyzowanym zakładzie produkcyjnym, obsługiwanym przez wykwalifikowane i profesjonalne zespoły, z linii montażowych zjeżdża ponad 500 ciężarówek tygodniowo, średnio co osiem minut. Na miejscu montowane są podwozia i kabiny do produkcji ciągników oraz pojazdów drogowych i budowlanych, w tym specjalnego pojazdu w barwach wojskowych: Vampire. Warto tu wskazać, że SCANIA France wniosła już znaczący wkład w armię francuską, dostarczając CARAPACE (Camion Ravitailleur Pétrolier de l’Avant à Capacité Étendue, ciężarówkę do transportu paliwa o zwiększonej ładowności) oraz inne pojazdy cywilne zmilitaryzowane dla Korpusu Inżynieryjnego, takie jak ciągnik do transportu komponentów PFM i cysterna paliwowa C3P10. W 2024/2025 roku departament SPAD (Scania Public and Defense) wyróżnił się, wygrywając kontrakt na VRP (Véhicule de Ravitaillement dans la Profondeur, pojazd do głębokiego tankowania) dla 4ème RHFS (4ème Régiment d’Hélicoptères des Forces Spéciales, 4. pułku śmigłowców sił specjalnych). Wraz z produkcją Vampire’a, rozpoczął się nowy rynek dla SPAD, który w armii francuskiej będzie znany pod akronimem V3P (Véhicule Porteur Polyvalent PAMELA), czyli wielozadaniowy transporter zaprojektowany w celu zastąpienia starszych pojazdów Renault TRM2000 i ACMAT VLRA 4.25, które przenosiły poprzednią generację systemu rakiet ziemia-powietrze Mistral. Nowy Vampire będzie pojazdem wielozadaniowym; oprócz nowego systemu Mistral, będzie mógł przenosić 20 mm działko przeciwdronowe i radar opracowany we współpracy z SAAB, stając się tym samym standardową platformą dla francuskich jednostek obrony powietrznej bardzo krótkiego zasięgu. Po złożeniu na standardowych liniach montażowych i około 15 godzinach konwersji na sprzęt wojskowy w specjalistycznym warsztacie, będzie gotowy do dostawy do pułków, które następnie zainstalują odpowiednie uzbrojenie. Produkcja rozpoczęła się w pierwszym kwartale 2026 roku, a tygodniowo – połowa 2026 roku – powstają trzy pojazdy, a do końca 2026 roku została zaplanowana produkcja 100 pojazdów. Linia montażowa wymaga niewielu, o ile w ogóle, modyfikacji, ponieważ Vampire jest produkowany z wykorzystaniem 90% istniejącego sprzętu. To pragmatyczne i racjonalne podejście pokazuje, jak zintegrować linię produktów wojskowych z ciągłą adaptacją do różnych konfliktów oraz jak zwiększyć wydajność i przepływ produkcji, aby sprostać wymaganiom klienta, takiego jak armia francuska. Dział SPAD planuje również rozwijać specjalizację w zakresie kabin pancernych, co wcześniej zlecał na zewnątrz. Równolegle (połowa 2026 roku) trwały rozmowy na temat rozbudowy fabryki i zaspokojenia przyszłego zwiększonego zapotrzebowania na produkcję, potencjalnie wprowadzając model gospodarki wojennej z pojazdami zaprojektowanymi specjalnie dla wojskowej jednostki sprzedażowej Scania SPAD.

Unikatowa modułowość oparta na francuskiej sile przemysłowej.

Od ponad 30 lat Scania łączy we Francji innowacje technologiczne, tzw. doskonałość przemysłową i rozwiązania dostosowane do najbardziej wymagających wymagań. Poprzez Scania France i jej oddział SPAD oraz Scania Production Angers, francuski zakład produkcyjny w Angers, koncern oferuje pojazdy dopasowane do najbardziej złożonych i wymagających zastosowań, dzięki sprawdzonemu modelowi modułowemu i silnym korzeniom przemysłowym. Koncepcja modułowa Scanii, opracowana w latach 40. XX wieku, opiera się na architekturze nieskończenie wielu łączonych komponentów – silników, kabin, osi… niczym w słynnym zestawie klocków. Takie podejście umożliwia tworzenie w pełni spersonalizowanych wariantów docelowych, dostosowanych do specyficznych wymagań każdego klienta. Co więcej, ta modułowość pozwala Scanii zagwarantować wyjątkowy poziom dostępności części zamiennych w razie konieczności konserwacji pojazdu, w ten sposóbminimalizując przestoje. SPAD, oddział Scania France zajmujący się obronnością, bezpieczeństwem cywilnym i wrażliwymi rynkami transportowymi, idzie jeszcze dalej. Proponuje możliwość destandardyzacji: Vincent Durnerin, dyrektor SPAD, wyjaśnia „Dostosowujemy pojazdy z gamy cywilnej do specyficznych i zróżnicowanych zastosowań, takich jak zastosowania obronne”. Francuska siła przemysłowa stanowi serce tego systemu. Ta modułowość opiera się na wiodącym narzędziu przemysłowym, jakim jest zakład produkcyjny Scania w Angers. Założony w 1992 roku i zatrudniający obecnie ponad 1100 osób, zakład ten stanowi jeden z filarów globalnego systemu wytwórczego Scanii, szczególnie że szwedzki zakład zaczął się specjalizować w produkcji pojazdów elektrycznych. Do 2025 roku w Angers powstało ponad 20 000 pojazdów, w tempie około 100 ciężarówek dziennie. Dla SPAD bliskość zakładu w Angers jest kluczową zaletą. Vincent Durnerin kontynuuje „Korzystamy z bezpośredniego i zoptymalizowanego przepływu logistycznego. W miarę możliwości staramy się integrować jak najwięcej komponentów na linii produkcyjnej, jednocześnie umożliwiając późniejszą adaptację niektórych z nich”. Daje to modelowi Scanii dużą elastyczność: „Mamy możliwości opracowywania wysoce specjalistycznych pojazdów, które będą produkowane indywidualnie lub w bardzo małych seriach, a w razie potrzeby również w dużych ilościach” – podkreśla Vincent Durnerin. Ten elastyczny model jest decydującym atutem w zaspokajaniu potrzeb rynku straży pożarnej i ratownictwa. Niezawodny partner, głęboko zakorzeniony we francuskiej gospodarce Oprócz fabryki, w Angers znajduje się siedziba Scania France i jej oddziału SPAD (francuskiego importera), TRATON Financial Services France oraz CAPS (Centrum Adaptacji i Przygotowania Scania). Dzięki temu Scania jest obecnie uznawana za ważnego gracza w lokalnej i krajowej gospodarce. Zatrudnia we Francji (2026 rok) ponad 3000 osób w swojej sieci dystrybutorów, zakładów produkcyjnych i biur administracyjnych. Dzięki tej długoletniej i silnej obecności we francuskiej strukturze przemysłowej i gospodarczej, pozycjonuje się jako zaufany partner, zdolny do oferowania wysokiej klasy pojazdów o sprawdzonej niezawodności, opracowanych i produkowanych we Francji, które spełniają potrzeby operacyjne swoich klientów.

Industrializacja modelu Vampire Scania dostarcza dopasowane rozwiązania dla wyzwań obronnych w kontrolowanych ramach czasowych dzięki swojej wydajności przemysłowej i modułowości. W ten sposób wystartował projekt Vampire: od maja 2026 roku co tydzień z linii produkcyjnej Scania w Angers zjeżdżają trzy podwozia. Scania France i jej oddział SPAD (Scania Public and Defense) prezentują projekt Vampire, będący istotną odpowiedzią przemysłową na rosnące potrzeby sił zbrojnych w kontekście niestabilności geopolitycznej. Ten modułowy pojazd obrony ziemia-powietrze ilustruje zdolność Scanii we Francji do szybkiego projektowania, adaptacji i industrializacji kompletnego sprzętu wojskowego, jednocześnie wykorzystując solidność i modułowość swojej gamy pojazdów cywilnych. Modułowa konstrukcja w służbie obrony Zaprojektowany przez SPAD we współpracy ze szwedzkimi zespołami, Vampire to lekki, zwrotny pojazd 4×4, zdolny pomieścić od czterech do pięciu żołnierzy. Jego wielofunkcyjna platforma tylna oferuje zastosowania w transporcie pocisków rakietowych, systemach antydronowych i radarów dla sił zbrojnych. W porównaniu z linią cywilną Vampire opiera się na wysokim poziomie standaryzacji i dowodzi znaczenia podejścia podwójnego zastosowania. Takie podejście znacznie skraca cykle rozwojowe, zarazem wykorzystując sprawdzoną niezawodność pojazdów Scanii. Docelowo 100 takich pojazdów trafiło do armii francuskiej. Doskonałość przemysłowa w trybie obronnym Aby sprostać tej produkcji, Scania Production Angers musiała dostosować swoją organizację przemysłową: stworzyć uzupełniającą się pętlę w ramach głównego przepływu, opracować nowe specyfikacje materiałowe, wprowadzić zmiany logistyczne oraz zdefiniować dedykowane stanowiska pracy dla zmilitaryzowanej kabiny i konkretnej platformy. Wyzwanie było dwojakie: zintegrować pojazd wojskowy z cywilną linią produkcyjną bez uszczerbku dla wydajności produkcji i wysokich standardów jakości Scanii. Ten wspólny sukces po raz kolejny potwierdza zdolność oddziału przemysłowego szwedzkiego potentata – tym razem jego francuskiego filii w Angers – do obsługi strategicznej produkcji przy jednoczesnym utrzymaniu dotychczasowego poziomu operacyjnego. Zakład przemysłowy w Angers gotowy do działania Poza innowacjami technicznymi, projekt Vampire stanowi przykład wzorowej mobilizacji: inżynierowie, specjaliści ds. logistyki, zespoły montażowe, dział zakupów i kontroli jakości pracowali w skoordynowany sposób, aby wyprodukować prototyp w rekordowym czasie, a następnie osiągnąć pełną industrializację. Ta dynamika ilustruje siłę modelu firmy: unikatowy i sprawdzony system modułowy, ugruntowaną tzw. doskonałość przemysłową i zdolność do szybkiej adaptacji. Począwszy od maja 2026 roku, co tydzień, obok pojazdów cywilnych, były montowane trzy podwozia, następnie finalizowane przez zespoły SPAD, a na koniec certyfikowane przez zespoły ds. jakości Scania Production Angers. Oświadczenie Benoita Tanguya — prezesa Scania France „Projekt Vampire to decydujący krok dla Scania France. Udowodniliśmy, że nasz dział SPAD potrafi we Francji projektować i adaptować złożone pojazdy wojskowe, równocześnie spełniając wymagania dotyczące ilości i szybkości reakcji narzucane przez gospodarkę wojenną. Ten projekt potwierdza naszą zdolność do ścisłej współpracy z armią francuską, aby zapewnić jej niezawodne, modułowe rozwiązania idealnie dopasowane do jej potrzeb operacyjnych”. Oświadczenie Petrusa Sundvalla — prezesa i dyrektora generalnego Scania Production Angers – „Zespoły Scania Production Angers podjęły się tego wyzwania z niezwykłym zaangażowaniem. Dzięki ich doświadczeniu udało się nam zindustrializować Vampire’a na naszej linii produkcyjnej dla przemysłu cywilnego, w tym samym czasie zachowując wysokie standardy jakości, precyzji i tempa produkcji. Ten projekt stanowi namacalny dowód siły i odporności organizacji Scania, a także jej zdolności do reagowania na strategiczne wyzwania o zasięgu krajowym”.

16 pojazdów taktycznych zaprojektowanych wspólnie przez Scania i Saab dla francuskich sił zbrojnych Scania France podpisała umowę z Francuską Agencją Zamówień Obronnych (DGA), wspólnie z Saab, na dostawę pojazdów taktycznych dla francuskich sił zbrojnych. Dostawy odbędą się w latach 2026 i 2027. Umowa obejmuje dostawę 16 ciężarówek Scania V3P (PAMELA Multipurpose Carrier Vehicle) opracowanych przez Scania France i jej oddział SPAD*, z których każda będziewyposażona w radar Giraffe 1X. Daje to 16 sztuk radarów. Dodatkowy radar Giraffe 1X zostanie wykorzystany do testów i ewaluacji. Umowa obejmuje również dostawę części zamiennych, szkolenia i wsparcie techniczne. Scania France i Saab połączyły siły, na czas trwania umowy tworząc tymczasową spółkę joint venture (GME). Benoît Tanguy, prezes Scania France, powiedział „Jesteśmy dumni, że wspólnie z Saabem możemy przyczynić się do tego programu mającego na celu modernizację zdolności obrony powietrznej krótkiego i bardzo krótkiego zasięgu francuskich sił zbrojnych. Ten kontrakt ilustruje doświadczenie Scania France w projektowaniu pojazdów taktycznych dostosowanych do ich potrzeb operacyjnych”. Podwozie V3P charakteryzuje się wysokim poziomem standaryzacji w zakresie zasięgu cywilnego i dowodzi wartości podejścia podwójnego zastosowania. Takie podejście znacznie skraca cykle rozwoju, wykorzystując jednocześnie sprawdzoną niezawodność pojazdów Scania.

Wyposażenie dostosowane do indywidualnych potrzeb Wśród konkretnych adaptacji tego pojazdu, związanych z tym zamówieniem, znalazły się: • Adaptacja tylnej platformy do montażu radaru, akumulatora zapewniającego większą autonomię radaru oraz schowków • Dodanie ekranu w kabinie dla operatora radaru Giraffe 1X to kompaktowy i wydajny radar 3D, już eksploatowany w kilku krajach. Ten radar może być używany do obrony powietrznej (DSA), zwalczania dronów (LAD), ochrony budynków i obiektów oraz znajduje zastosowanie w transporcie morskim dla większości jednostek nawodnych. Giraffe 1X jest sterowany programowo i może być stale aktualizowany w celu przeciwdziałania nowym zagrożeniom.

                 Tekst: Jarosław Brach

                 Zdjęcia: Producent