Dwutorowe podejście do gospodarki o obiegu zamkniętym: Mercedes-Benz Trucks prezentuje reECONIC – pojazd elektryczny zasilany bateryjnie i zrobiony z materiałów pochodzących z recyklingu

W koncepcyjnym pojeździe reECONIC, Mercedes-Benz Trucks wraz z 32 partnerami demonstruje wykonalność pojazdu do zbiórki odpadów zasilanego bateryjnie, częściowo wykonanego z materiałów pochodzących z recyklingu. Gospodarka o obiegu zamkniętym: wykorzystywane są materiały pochodzące z recyklingu, naturalne i biopochodne. Innowacyjne procesy produkcyjne powodują, że w prognozach wskazuje się, ze teoretycznie podczas budowy takiego pojazdu można zaoszczędzić do 41% ekwiwalentu CO₂ (CO₂e). Towarzyszące badanie certyfikowane przez TÜV SÜD potwierdza – potencjalnie da się zastąpić do 80% konwencjonalnie produkowanych materiałów, tak jak stal, aluminium, szkło i plastik. Do tego wysoka zawartość materiałów pochodzących z recyklingu powoduje, że komponenty nadające się do ponownego przetworzenia oraz nadwozie wykonane z materiałów pochodzących z recyklingu mają umożliwić czystszą przyszłość, torując drogę do produkcji seryjnej i zamkniętych obiegów materiałowych.
Jak osiągnąć holistyczną gospodarkę o obiegu zamkniętym w sektorze pojazdów użytkowych? Sojusz na rzecz zrównoważonego rozwoju, składający się z 33 partnerów, w tym segmentu Daimler Trucks – Mercedes-Benz Trucks, specjalisty ds. wywozu odpadów FAUN Umwelttechnik oraz firmy recyklingowej TSR Group, demonstruje to w koncepcyjnym pojeździe „reECONIC”. Partnerzy bowiem w sposób wyjątkowo zasobooszczędny wyprodukowali elektryczny pojazd do wywozu śmieci na bazie modelu eEconic. Pojazd koncepcyjny wyposażono w nowe nadwozie FAUN reNew VARIOPRESS, również częściowo wykonane z materiałów pochodzących z recyklingu. Pojazd będzie świętował swoją światową premierę 4 maja na targach IFAT w Monachium. W drugiej połowie 2026 roku reECONIC ma przejść szeroko zakrojone testy w warunkach rzeczywistych w REMONDIS, co pozwoli na jego praktyczne zastosowanie. Zdobyte doświadczenie dostarczy dalszych informacji na temat rozwoju koncepcji pojazdów o obiegu zamkniętym.[1]
Jako pojazd do zbiórki odpadów, reECONIC, dzięki nadwoziu FAUN reNew VARIOPRESS, szczególnie podkreśla znaczenie produkcji o obiegu zamkniętym, gdyż sam pojazd przyczynia się do ponownego wykorzystania zasobów nie tylko poprzez swoją konstrukcję, ale także poprzez funkcje operacyjne. Zbiera odpady, które następnie poddaje się recyklingowi, a sam jest częściowo wykonany z materiałów pochodzących z recyklingu, co wymaga konsekwentnego odzyskiwania zasobów. Grupa TSR była pomysłodawcą koncepcji i kluczowym partnerem w całym projekcie.
Achim Puchert, prezes Mercedes-Benz Trucks, stwierdza „Zrównoważony rozwój jest integralną częścią naszej strategii. Wspólnie z silnymi partnerami realizujemy ją w ramach tego projektu. Z jednej strony konsekwentnie dekarbonizujemy nasze produkty. Z drugiej przyjazne dla klimatu i oszczędzające zasoby procesy produkcji i dostaw wnoszą znaczący wkład. Dzięki reECONIC pokazujemy konkretną drogę do bardziej zrównoważonego łańcucha wartości w produkcji pojazdów”. Roland Dold, kierownik projektu reECONIC w Mercedes-Benz Trucks, wskazał „Wraz z naszymi europejskimi partnerami jesteśmy pionierami w zakresie recyklingu materiałów oraz wykorzystania materiałów naturalnych i alternatywnych produktów biopochodnych. reECONIC składa się między innymi z materiałów o bogatej historii, od sieci rybackich po części samochodowe. Nawet po zakończeniu okresu użytkowania wiele z tych komponentów można rozłożyć na pierwotne materiały i ponownie wykorzystać – to gospodarka o obiegu zamkniętym w najczystszej postaci. Oczekujemy, że będziemy mogli wykorzystać nasze wnioski i doświadczenie w produkcji seryjnej, aby w przyszłości na drogach pojawiło się więcej ciężarówek o wysokiej zawartości materiałów pochodzących z recyklingu”. Roland Dold dodał „Wspólnie z naszymi europejskimi partnerami wykonaliśmy pionierskie prace w dziedzinie recyklingu materiałów oraz wykorzystania surowców naturalnych i alternatywnych produktów biopochodnych. reECONIC składa się między innymi z materiałów o bogatej historii, od sieci rybackich po części samochodowe. Nawet po zakończeniu okresu użytkowania wiele z tych komponentów można rozłożyć na pierwotne materiały i ponownie wykorzystać – to gospodarka o obiegu zamkniętym w najczystszej postaci. Oczekujemy, że będziemy mogli wykorzystać nasze odkrycia i doświadczenie w produkcji seryjnej, aby w przyszłości na drogach pojawiło się więcej ciężarówek z wysoką zawartością materiałów pochodzących z recyklingu”. Malte Sonnenburg, dyrektor generalny FAUN Group: „Zrównoważony rozwój to nie trend, lecz sposób myślenia. Dzięki FAUN reNew VARIOPRESS udowadniamy, że odpowiedzialność i rentowność mogą iść w parze, a gospodarka o obiegu zamkniętym może stać się rzeczywistością w produkcji pojazdów”. Bernd Fleschenberg, dyrektor operacyjny TSR Group, dodał „Dzięki wspólnemu projektowi reECONIC, wraz z Daimler Truck, FAUN i 30 innymi partnerami, w imponujący sposób demonstrujemy strategiczne znaczenie gospodarki o obiegu zamkniętym dla zaopatrzenia przemysłu w surowce. Zainicjowaliśmy ten projekt, gdyż systemy o obiegu zamkniętym można tworzyć tylko wtedy, gdy są one projektowane i wdrażane wspólnie w całym łańcuchu wartości. Pozwala to oszczędzać zasoby, znacznie zmniejszać zużycie energii i emisję CO₂. Jednocześnie wzmacnia odporność przemysłowych łańcuchów dostaw i zmniejsza zależność”. Bernd Fleschenberg, dyrektor operacyjny TSR Group, podsumował „Dzięki wspólnemu projektowi reECONIC, wraz z Daimler Truck, FAUN i 30 innymi partnerami, w imponujący sposób demonstrujemy strategiczne znaczenie gospodarki o obiegu zamkniętym dla zaopatrzenia przemysłu w surowce. Zainicjowaliśmy ten projekt, ponieważ systemy o obiegu zamkniętym można tworzyć tylko wtedy, gdy są one projektowane i wdrażane wspólnie w całym łańcuchu wartości. Pozwala to oszczędzać zasoby, znacznie zmniejszać zużycie energii i emisję CO₂. Jednocześnie wzmacnia odporność przemysłowych łańcuchów dostaw i zmniejsza zależność od globalnych rynków surowców. reECONIC stanowi zatem model przemysłowej gospodarki o obiegu zamkniętym, która łączy bezpieczeństwo surowcowe i zrównoważony rozwój”.
Kompletny pojazd reECONIC będzie prezentowany od 4 maja na terenie targów IFAT w strefie zewnętrznej VAK (Stowarzyszenie Przemysłu Maszyn Budowlanych i Pojazdów Komunalnych), gdzie będzie również testowany na torze wyścigowym i omawiany przez ekspertów. Na stoisku Mercedes-Benz Trucks odwiedzający będą mogli zobaczyć kabinę kierowcy reECONIC, zbudowaną specjalnie na potrzeby rozwoju. Przekrój tej kabiny pokazuje materiały użyte do jej budowy, a szczegółowe informacje można uzyskać za pomocą kodów QR.
reECONIC: myślenie cyrkularne
W reECONIC wybrane komponenty zostały zastąpione materiałami pochodzącymi z recyklingu oraz materiałami naturalnymi i biopochodnymi. Partnerzy uzupełnili informacje o częściach zamontowanych w pojeździe o prognozy i analizy, aby określić, jak teoretycznie można by zwiększyć udział materiałów pochodzących z recyklingu. Podsumowując, połączenie zainstalowanych komponentów i wyników badań pokazuje, że teoretycznie około 80 procent konwencjonalnie produkowanych materiałów w wersji seryjnej – powstających ze stali, aluminium, szkła i plastiku – dałoby się zastąpić materiałami pochodzącymi z recyklingu oraz materiałami naturalnymi i biopochodnymi. Te tak zwane główne grupy materiałów (stal, aluminium, szkło i plastik) stanowią łącznie 6,5 tony całkowitej masy seryjnego modelu eEconic.[2] Oznacza to, że w przyszłości, przy użyciu dostępnych procesów produkcyjnych i materiałów, teoretycznie można by zastąpić nawet 5,2 tony. TÜV SÜD certyfikował te wartości i metodologię.[3]
Partnerzy wykazali, że dzięki konsekwentnemu stosowaniu materiałów pochodzących z recyklingu, naturalnych i biopochodnych, w produkcji pojazdów można teoretycznie zredukować emisję CO₂e o 41$ w porównaniu z konwencjonalnie produkowanym modelem eEconic.[4] Wartość ta została ustalona na podstawie fizycznie zrealizowanych komponentów zainstalowanych w pojeździe oraz dodatkowych ekstrapolacji i prognoz partnerów.[5]
W procesie konwersji pozyskiwania zasobów, produkcji surowców i procesów produkcji pojazdów partnerzy skupili się szczególnie na pojedynczych, dużych zespołach. Poszczególne komponenty nadwozia, podwozia, zabudowy i wyposażenia wnętrza (w tym foteli, tablicy rozdzielczej i elementów wykończenia) można zastąpić alternatywnymi rozwiązaniami, pozwalającymi na efektywne wykorzystanie zasobów. Na przykładzie tych komponentów partnerzy demonstrują, jak należy projektować łańcuchy dostaw i procesy wytwórcze, aby skutecznie wykorzystywać te materiały. Partnerzy projektu wykorzystali w modelu reECONIC materiały, w tym stal z recyklingu o obniżonej emisji CO₂e, aluminium z recyklingu, różne tworzywa sztuczne z recyklingu i biopochodne, szkło z recyklingu oraz drewno bukowe z certyfikowanych obszarów leśnych.[6]
Przykładowe komponenty wykonane z materiałów gospodarki o obiegu zamkniętym
Oś przednia i dwie belki podłużne pojazdu wykonano ze stali o obniżonej emisji CO₂e. Płaska stal użyta do belek podłużnych została wyprodukowana w innowacyjnej technologii pieca łukowego i charakteryzuje się średnią zawartością materiałów z recyklingu na poziomie 88%. W przypadku stali kutej osiągnięto 97% zawartości materiałów z recyklingu, co potwierdza obudowa osi.
Rama kabiny i osłona akumulatora wykonane są w dużej mierze z aluminium pochodzącego z recyklingu, przetworzonego metodą wytłaczania. Zastosowane elementy aluminiowe zawierają łącznie co najmniej 75% materiałów pochodzących z recyklingu pokonsumenckiego. Materiał pokonsumencki to materiał pochodzący z recyklingu zużytych produktów.
Konstruktorzy w reECONIC częściowo zastąpili również konwencjonalne tworzywa sztuczne na bazie ropy naftowej i wzmocnienia włókniste stosowane w pojazdach produkcyjnych szeroką gamą bardziej zrównoważonych alternatyw. Polimery z recyklingu, wypełniacze z odzysku oraz komponenty wykonane z materiałów naturalnych i biopochodnych stanowią alternatywę oszczędzającą zasoby. Na przykład, wykończenie przestrzeni na nogi wykorzystuje naturalny, wzmocniony włóknem polikwas mlekowy (PLA) jako biokompozyt włóknisty, a tapicerka siedzeń składa się z poliamidu pochodzącego z recyklingu odpadów dywanowych i starych sieci rybackich. Wypełnienie błotnika to tworzywo termoutwardzalne pochodzące z recyklingu, które ze względu na swoją stabilność wymiarową jest zazwyczaj stosowane w łopatach wirników turbin wiatrowych oraz w budowie łodzi i pojazdów. Uchwyt wyświetlacza zrobiono z biowypełniacza pochodzącego z odpadów po produkcji oleju słonecznikowego, a tablicę rozdzielczą z tworzyw sztucznych na bazie ligniny. Lignina jest kluczowym składnikiem roślin drzewiastych, a zatem jest produktem ubocznym przemysłu celulozowo-papierniczego. W reECONIC zastosowano też opony bieżnikowane, w których istniejący karkas jest wielokrotnie wykorzystywany. Proces ten zwiększa udział materiałów pochodzących z recyklingu i materiałów odnawialnych nawet do 80 procent po pierwszym bieżnikowaniu. To znacznie zmniejsza zapotrzebowanie na surowce.
Poza tym, dzięki panoramicznej szybie przedniej i dużym bocznym oknom w kabinie kierowca i pasażerowie mają dobrą widoczność w codziennym ruchu miejskim. Ogółem 64% powierzchni szklanych w całym pojeździe wykonano z materiałów pochodzących z recyklingu (tylko szkło lusterek bocznych i przednich oraz osłon wyświetlaczy pochodzi z produkcji seryjnej). Zmniejsza to zużycie materiałów pierwotnych i związaną z tym emisję CO₂.Efekty procesu produkcji szkła są wyraźnie widoczne. W kontekście usprawnienia procesów sortowania i recyklingu oraz odpowiednich dostosowań w procesach wytwórczych, partnerzy dowodzą, że wysokiej jakości szkło pochodzące z recyklingu da się zintegrować z produkcją pojazdów zgodnie z zasadami gospodarki o obiegu zamkniętym. Szkło można poddawać wielokrotnemu recyklingowi bez utraty jego właściwości.
reECONIC to również pierwsze zastosowanie drewna w nowoczesnym pojeździe użytkowym Mercedes-Benz Trucks. Jako wyjątkowy materiał alternatywny, drewno bukowe odgrywa w projekcie ważną rolę. Jest ono surowcem odnawialnym, który także wiąże CO₂e z atmosfery podczas wzrostu, ale obecnie jest wykorzystywany głównie do produkcji energii. W reECONIC elementy podłogi, nadkoli i błotników wykonano z drewna. W oddzielnie skonstruowanej kabinie kierowcy, siedzisko fotela i dach kabiny też powstały z tego materiału.
Przy tym zaplanowano, iż wybrane materiały i innowacyjne etapy produkcji zastosowane po raz pierwszy w reECONIC zostaną w przyszłości włączone do produkcji seryjnej Daimler Trucks. Dla gmin i firm zajmujących się gospodarką odpadami, ten pojazd koncepcyjny i wyniki badań mają utorować drogę do strategii zrównoważonego rozwoju opartej na technologii napędu akumulatorowo-elektrycznego i surowcach oszczędzających zasoby, zgodnie z zasadami gospodarki o obiegu zamkniętym.
Kluczowe jest nadwozie: FAUN reNew VARIOPRESS
Dzięki reNew VARIOPRESS firma FAUN podkreśla swoją innowacyjną siłę w dziedzinie zrównoważonych nadwozi pojazdów dla branży gospodarki odpadami.
Przebadane grupy materiałów wykazują znaczny potencjał: teoretycznie do 88% masy nadwozia mogą stanowić materiały pochodzące z recyklingu.[7] W szczególności zastosowanie stali o wysokiej zawartości materiałów pochodzących z recyklingu, pochodzącej z produkcji w piecach łukowych o obniżonej emisji CO₂, znacząco przyczynia się do zmniejszenia wpływu na środowisko. Błotniki w 92% składają się z tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu, a wspornik panelu sterowania, z 99% zawartością materiałów pochodzących z recyklingu, jest wykonany niemal w całości z materiałów pochodzących z recyklingu.[8]. Dzięki celowemu doborowi certyfikowanych surowców wtórnych, stosowaniu energooszczędnych procesów produkcyjnych oraz wykorzystaniu energii odnawialnej w zakładzie produkcyjnym Osterholz-Scharmbeck, powstaje nadwozie, które nie tylko zachwyca w eksploatacji, ale także w znacznym stopniu przyczynia się do redukcji emisji CO₂e i ochrony zasobów naturalnych podczas produkcji.
Recykling po okresie użytkowania – powrót do obiegu
Konsekwentny recykling nie tylko pozwala zaoszczędzić koszty i emisję gazów cieplarnianych, ale jeszcze zwiększa długoterminowy dostęp do zasobów, a w szczególności promuje trwałość tworzenia wartości przemysłowej poprzez ciągłą lokalną dostępność w krajach producentów i użytkowników końcowych. W przypadku reECONIC z FAUN reNew VARIOPRESS, partnerzy położyli wyjątkowy nacisk na osiągnięcie jak najwyższego potencjalnego wskaźnika zwrotu z obiegu materiałów. Zarówno przy doborze materiałów na pojazd bazowy, jak i na nadwozie zadbano o to, aby nie tylko zawierały one wysoki udział materiałów pochodzących z recyklingu, ale również nadawały się do recyklingu po zakończeniu okresu eksploatacji auta. Przykład stanowi szkło: ze względu na jego właściwości można je poddawać recyklingowi nieograniczoną liczbę razy.
Dalsze kroki w kierunku konsekwentnego wykorzystywania materiałów pochodzących z recyklingu od samego początku wymagają odpowiednich procesów sortowania, aby osiągnąć wysokie wskaźniki recyklingu. Ponadto należy zapewnić dostępność surowców pochodzących z recyklingu, dostosować procesy produkcyjne i narzędzia oraz zagwarantować jakość materiałów pochodzących z recyklingu w porównaniu z surowcami pierwotnymi. Ponieważ jednak nie wszystkie materiały nadają się do całkowitego recyklingu, partnerzy systematycznie analizują przepływy materiałów, aby identyfikować i minimalizować straty. Cel to zamknięty obieg materiałów z minimalnym odpływem do odzysku termicznego lub składowania na wysypiskach.
Planowany wpływ na produkcję seryjną
Firmy partnerskie badają obecnie, w jaki sposób wnioski z projektu dotyczące materiałów, procesów wytwórczych i łańcuchów dostaw można wykorzystać w produkcji seryjnej. Powyższe ukierunkowano na umożliwienie w przyszłości przemysłowego skalowania procesów produkcyjnych z wykorzystaniem materiałów pochodzących z recyklingu. Daimler Truck zamierza dalej rozwijać współpracę w tym zakresie.
Silna sieć partnerów
W dużej mierze zamknięty obieg materiałów wymaga ścisłej współpracy między wszystkimi uczestniczącymi stronami. W projekcie reECONIC 33 firmy opracowały i wdrożyły wzorcowe, funkcjonujące cykle materiałowe. Pomimo złożoności – w samym sektorze tworzyw sztucznych było siedmiu partnerów odpowiedzialnych za dostawy materiałów i pięciu partnerów odpowiedzialnych za wytwarzanie półproduktów, do czego doszło ośmiu innych partnerów zaangażowanych w produkcję komponentów, ten model współpracy może stanowić punkt wyjścia do wdrażania bardziej zrównoważonych struktur o obiegu zamkniętym. Planowana jest rozbudowa sieci.
Zrównoważony rozwój w Daimler Truck
reECONIC to flagowy projekt i centralny element gospodarki o obiegu zamkniętym w Daimler Truck – a tym samym jeden ze strategicznych obszarów zainteresowania w dziedzinie zrównoważonego rozwoju. Zrównoważony rozwój jest mocno zakorzeniony w podstawowej działalności koncernu. Podmiot ma już znaczący wkład w dekarbonizację transportu towarowego i pasażerskiego oraz w aktywne wspieranie transformacji branży. Jednocześnie konsekwentnie dostosowuje swoją działalność do zasad gospodarki o obiegu zamkniętym – dążąc do oszczędzania zasobów i, w miarę możliwości, ograniczania wpływu swoich produktów na środowisko w całym ich cyklu życia poprzez w dużej mierze zamknięte obiegi materiałowe.

[1] reECONIC to pojazd koncepcyjny, który wymaga jeszcze przetestowania (zgodnie z kryteriami bezpieczeństwa i certyfikacji itp.), aby ustalić, czy planowana produkcja seryjna jest w ogóle możliwa.
[2] Masa akumulatora nie jest uwzględniana w tym obliczeniu całkowitej masy pojazdu.
[3] Potwierdzone raportem TÜV SÜD nr 0713371115.
[4] Potwierdzone raportem TÜV SÜD nr 0713371115.
[5] Potwierdzone raportem TÜV SÜD nr 0713371115.
[6] Obszary leśne posiadają certyfikaty PEFC (Program Zatwierdzania Certyfikacji Leśnej) i SFC (Certyfikat Zrównoważonego Leśnictwa).
[7] Potwierdzone raportem TÜV SÜD nr 713387563.
[8] Potwierdzone również raportem TÜV SÜD nr 713387563.Prześlij

Szczegóły

STAL
• Stal o obniżonej emisji CO₂ dzięki zastosowaniu pieca łukowego:
XCarb® poddany recyklingowi i wyprodukowany w sposób odnawialny z gwarantowaną zawartością złomu na poziomie 75%.
• W przypadku tej części reECONIC osiągnięto zwiększoną zawartość złomu na poziomie 88% (w porównaniu z konwencjonalną metodą wielkiego pieca/konwertera (BF/BOF) z typowymi wartościami 15–20%).
• Oszczędność zasobów: Wtórna produkcja stali wymaga znacznie mniej surowców pierwotnych, takich jak ruda żelaza i węgiel, niż pierwotna produkcja stali. W procesie produkcji pieca łukowego do produkcji XCarb® poddanego recyklingowi i wyprodukowanego w sposób odnawialny wykorzystywana jest energia elektryczna ze źródeł odnawialnych.
• Walidacja bezpieczniejszego, czystszego i bardziej konkurencyjnego rozwiązania: Zgodność z obecnymi procesami produkcji seryjnej
– zrównoważony wybór materiałów bez kompromisów, przy jednoczesnym zachowaniu spójnej funkcjonalności i bezpieczeństwa
Oświadczenia

Surowce – Półprodukty: ArcelorMittal Flat Europe
„Asortyment produktów XCarb®, pochodzących z recyklingu i wytwarzanych w sposób zrównoważony, opiera się na złomie przed- i pokonsumenckim (min. 75%) i jest uzupełniany o wybrane, pierwotne źródła żelaza, takie jak HBI/DRI lub surówka. Kręgi walcowane na gorąco dla tej gamy produktów są wytwarzane w zakładzie produkcyjnym w Sestao w Hiszpanii. Aby sprostać wymaganiom rynku motoryzacyjnego, asortyment produktów XCarb® z pieca łukowego (EAF) w Sestao jest stale rozwijany.
„Jesteśmy dumni, że nasze zrównoważone rozwiązania stalowe wspierają cele środowiskowe Daimler Trucks w projekcie reECONIC”. „
Producent komponentów: Automotive Components
Firma – Gestamp
„Firma Gestamp jest aktywnie zaangażowana w badania, rozwój, walidację i homologację nowych materiałów niskoemisyjnych, które mogą być ponownie wykorzystane w cyklu życia pojazdów. To podejście oparte na gospodarce o obiegu zamkniętym ogranicza wydobycie surowców mineralnych i wspiera produkcję stali niskoemisyjnych z wysokiej jakości złomu w elektrycznych piecach topialnych”.

Komponenty: HÖRMANN Automotive Gustavsburg GmbH
„Firma HÖRMANN Automotive Gustavsburg GmbH z powodzeniem włączyła stal pochodzącą z recyklingu do swojego procesu produkcyjnego – bez utraty jakości i zakłóceń w procesach. Zrównoważony rozwój to dla nas nie tylko puste słowa, ale żywa rzeczywistość. Bezproblemowe wykorzystanie materiałów pochodzących z recyklingu dowodzi, że oszczędność zasobów idzie w parze z najwyższymi standardami jakości”.
Jako część Grupy HÖRMANN, firma HÖRMANN Automotive Gustavsburg GmbH stawia na przyszłościowe procesy produkcyjne, konsekwentnie ukierunkowane na efektywne gospodarowanie zasobami. Partnerska współpraca na równych zasadach z dostawcami i klientami jest kluczowym czynnikiem tego sukcesu”.

Zasoby w obiegu, emisje pod kontrolą:

Zrównoważone koło stalowe o mniejszej masie i emisji CO2 w procesie wytwórczym o około 2 kg

Szczegóły
• Stal o obniżonej emisji CO2 produkowana w piecu łukowym z większą zawartością złomu, głównie z materiałów pochodzących z recyklingu pokonsumenckiego
• Oszczędność zasobów: mniejsze wydobycie rudy i mniejsze zużycie surowców pierwotnych
• Zoptymalizowana konstrukcja koła, zmniejszająca masę o dwa kilogramy
• Zrównoważony dobór materiałów bez kompromisów w zakresie funkcjonalności, wydajności i bezpieczeństwa
• Kompatybilność z popularnymi systemami opon/piast/hamulców
Oświadczenia
Komponent: Maxion
„W Maxion Wheels zrównoważony rozwój jest wpisany w każdą fazę cyklu życia produktu – od projektowania lżejszych, wysokowydajnych kół, przez zrównoważone procesy produkcyjne, po bardziej przyjazne dla środowiska surowce i odpowiedzialnie zarządzany globalny łańcuch dostaw. Pozwala nam to znacząco zmniejszyć ślad węglowy naszych produktów.”

Zrównoważona wydajność osi – cyrkulacyjna, recyklingowa i niskoemisyjna

Szczegóły
• Stal kuta o obniżonej emisji CO₂, produkowana metodą kucia łukiem elektrycznym (EAF)
• Zwiększona zawartość złomu o 96%
(w porównaniu z poprzednimi 24%)
• Oszczędność zasobów: mniejsze wydobycie rudy i mniejsze zużycie surowców pierwotnych
• Kompatybilność z obecnymi procesami produkcji seryjnej
• Zrównoważony dobór materiałów bez kompromisów w zakresie funkcjonalności i bezpieczeństwa

Oświadczenia
Półprodukt: Saarstahl

„Stal na tę oś została wyprodukowana przez Saarstahl metodą kucia łukiem elektrycznym, charakteryzującą się obniżoną emisją CO₂. Pod względem jakości w niczym nie ustępuje stali produkowanej konwencjonalnie. Ta „zielona” stal, jak prawie żaden inny produkt, ucieleśnia prawdziwie cyrkularną gospodarkę: nadaje się do wielokrotnego recyklingu. Zgodnie z zasadami oszczędzania zasobów i gospodarki o obiegu zamkniętym, produkcja kucia łukiem elektrycznym stanowi unikalną zamkniętą pętlę i dlatego jest istotnym elementem zrównoważonego łańcuchy dostaw”.

Komponenty: ThyssenKrupp Gerlach

„W kwestii zrównoważonego rozwoju ten projekt pokazuje możliwości, jakie oferują kute komponenty. W ThyssenKrupp Gerlach rozumiemy zrównoważony rozwój jako szansę ekonomiczną. Zrównoważony rozwój to dla nas nie tylko hasło – mamy zatwierdzone przez SBTi cele, których celem jest osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2050 roku”.

Szczegóły

• Aluminium z recyklingu CIRCAL 75R

• 65% wzrost zawartości złomu PCR
• 85% redukcja emisji CO₂ w porównaniu ze średnią światową dla aluminium pierwotnego
• Lepsza gospodarka o obiegu zamkniętym elementów konstrukcyjnych z aluminium bez downcyklingu
• Te same geometrie, tolerancje i procesy produkcyjne
Oświadczenia
„CIRCAL 75R wykorzystuje oryginalne, identyfikowalne aluminium pokonsumenckie, a nie warianty o zbilansowanej masie lub oparte na certyfikatach. Hydro przetwarza złom pokonsumencki z procesów wewnętrznych i uzupełnia go zewnętrznym złomem pokonsumenckim i przedkonsumenckim, w tym z partnerskiego TSR.”

Surowiec: Grupa TSR

„Dzięki TSR136, Grupa TSR wnosi wysokiej jakości surowiec aluminiowy z recyklingu, wykonany w 100% z materiałów pokonsumenckich, którego niezmiennie wysoka jakość umożliwia jego wykorzystanie w komponentach istotnych dla bezpieczeństwa. TSR136 stanowi zatem wzór dla
zastosowań przemysłowych z wykorzystaniem aluminium z recyklingu i ilustruje potencjał skalowalnej gospodarki o obiegu zamkniętym”.

Surowiec – półprodukt – komponent: HYDRO

„Dzięki w pełni europejskiemu łańcuchowi wartości, Hydro zajmuje się wszystkimi etapami, od zbiórki złomu do dalszego przetwarzania. Wszystkie produkty CIRCAL 75R zawierają co najmniej 75% złomu pokonsumenckiego, co zostało niezależnie zweryfikowane”.

Space cage kabiny

Struktura, która niesie przyszłość w sobie: 75% materiału pochodzącego z recyklingu PCR,
większa cyrkulacja, mniej CO₂
Stan na maj 2026 r.

Szczegóły
• Aluminium z recyklingu CIRCAL 75R
• 65% wzrost zawartości złomu PCR
• 85% redukcja emisji CO₂ w porównaniu ze średnią światową dla aluminium pierwotnego
• Zwiększona gospodarka cyrkulacyjna konstrukcyjnych elementów aluminiowych bez downcyklingu
• Identyczne geometrie, tolerancje i procesy produkcyjne
Oświadczenia
„CIRCAL 75R wykorzystuje oryginalne, identyfikowalne aluminium pokonsumenckie, a nie warianty o zbilansowanej masie lub oparte na certyfikatach. Hydro przetwarza złom pokonsumencki z procesów wewnętrznych i uzupełnia go zewnętrznym złomem pokonsumenckim i przedkonsumenckim, w tym z partnerskiego TSR.”

Surowiec: Grupa TSR

„Dzięki TSR136, Grupa TSR wnosi wysokiej jakości surowiec aluminiowy z recyklingu, wykonany w 100% z materiałów pokonsumenckich, którego niezmiennie wysoka jakość umożliwia jego wykorzystanie w komponentach istotnych dla bezpieczeństwa. Tym samym TSR136 stanowi wzór dla przemysłowych zastosowań z wykorzystaniem aluminium z recyklingu i ilustruje potencjał skalowalnej gospodarki o obiegu zamkniętym”.

Surowiec – półprodukt – komponent: HYDRO

Fotel pasażera (drewniany) z pokryciem w 70% z wełny

Szczegóły
• Prototypowa skorupa fotela wykonana w 99% z drewna
• Materiał pokrycia wykonany w 70% z wełny i 30% z poliestru
• Możliwe zastosowanie certyfikowanej wełny
• Dostępna również zawartość poliestru z recyklingu

Oświadczenia
Półprodukt: AUNDE Achter & Ebels GmbH

„Dzięki naszemu pokryciu z wełny przywracamy rozwiązania z naturalnych włókien
we wnętrzach pojazdów – krok w kierunku koncepcji materiałów oszczędzających zasoby i redukujących emisję CO₂”.

Komponenty: SKA Sitze GmbH

„Drewniana skorupa fotela pokazuje potencjał alternatywnych materiałów naturalnych w budowie pojazdów – konsekwentnie zrównoważonych, a jednocześnie solidnych pod względem konstrukcji”.

Fotel pasażera (tworzywo sztuczne) z pokryciem wykonanym w 99% z poliamidu pochodzącego z recyklingu

Szczegóły
• Materiał pokrycia wykonany w 99% z poliamidu pochodzącego z recyklingu (rPA)
• Pochodzenie rPA: Materiał z recyklingu pokonsumenckiego – sieci rybackie;

Materiał z recyklingu poprzemysłowego – dywany
• Konstrukcja siedzenia wykonana z polipropylenu zawierającego 99% materiałów pochodzących z recyklingu
• Produkcja z wykorzystaniem standardowych procesów produkcji seryjnej
Oświadczenia
Półprodukt: AUNDE Achter & Ebels GmbH

„Dzięki naszemu pokryciu rPA pokazujemy, jak już dzisiaj mogą funkcjonować cykle tekstylne – wysokiej jakości materiały, wykonane niemal w całości z odzyskanych surowców”.

Komponenty: SKA Sitze GmbH

„W przypadku plastikowego siedzenia stawiamy na konstrukcję siedzenia zawierającą
99% materiałów pochodzących z recyklingu – to mocny przykład tego, jak można postrzegać zrównoważony rozwój siedzeń w produkcji seryjnej”.

Listwa podłogowa (po prawej)

Zawartość biopochodna
Solidna listwa podłogowa do samochodów ciężarowych o nowoczesnym wyglądzie włókien naturalnych, zapewniająca wysoką jakość wnętrz

Szczegóły
• Zoptymalizowany pod kątem włókien projekt komponentu i produkcja prototypu
• Zastosowanie włókien lnianych jako materiału wzmacniającego
• Zastosowanie biopochodnego kwasu polimlekowego (PLA) jako materiału matrycowego
• Redukcja wagi o 45% w porównaniu ze standardowym materiałem
Oświadczenia
Półprodukt: BPREG Composites
„Jednokierunkowe, termoplastyczne prepregi lniane/PLA firmy BPREG, znane jako EcoRein/UD,
oferują wysoką zawartość biopochodnych, wysoką wydajność mechaniczną i skalowalność przemysłową, wspierając tym samym projektowanie lekkich komponentów z wykorzystaniem form tłocznych”.

Komponent: CENTROTHERM Systemtechnik GmbH

„Techniczna wykonalność dowodzi przydatności włókien naturalnych do produkcji seryjnej jako przyjaznej dla środowiska alternatywy dla konwencjonalnych tworzyw petrochemicznych”.

Przednia atrapa = kratka dekoracyjna
W 86,5% kratka dekoracyjna na bazie biopolimerów –
Wytrzymała, przyjazna dla środowiska
Szczegóły
• Kratka dekoracyjna wykonana z kwasu polimlekowego (PLA) o wysokiej odporności na temperaturę i hydrolizę, porównywalnej z PC/ASA, a także udarności
• Doskonała jakość powierzchni zapewniająca wysokiej jakości wygląd i dotyk
• Lepszy bilans CO₂ dzięki zastosowaniu odnawialnych surowców
• Wyjątkowa przetwarzalność w formowaniu wtryskowym zapewniająca stabilne i wydajne procesy
• Doskonała podatność na recykling mechaniczny i obieg zamknięty
Oświadczenia
Surowiec: Fraunhofer ICT
„Nowo opracowane formuły PLA oferują wysokowydajną alternatywę dla tworzyw sztucznych na bazie ropy naftowej – idealny materiał do produkcji wysokiej jakości, nadających się do recyklingu
komponentów”.

Komponent: Mürdter Metall- und Kunststoffverarbeitung GmbH

„Biopochodna kratka dekoracyjna to przełożenie zrównoważonego rozwoju materiałów na zastosowania motoryzacyjne. Kluczowe czynniki to stabilna konstrukcja komponentu,
niezawodność procesu oraz precyzyjne wykonanie elementu istotnego wizualnie i funkcjonalnie”.

Element osłony kokpitu z 98% wypełniaczem biopochodnym i polipropylenem z recyklingu

Szczegóły
• Produkcja z wykorzystaniem seryjnych form wtryskowych
• 35% wypełniacza biopochodnego na bazie łupin nasion słonecznika
• Elementy plastikowe w 100% pochodzące z odpadów produkcyjnych
• Wykorzystanie odpadów z łupin słonecznika z przemysłu spożywczego

Oświadczenia
Surowiec: Golden Compound GmbH

„Opracowujemy mieszanki, aby zmniejszyć emisję CO₂ oraz ilość plastiku i odpadów plastikowych – między innymi poprzez wykorzystanie odpadów z przemysłu spożywczego, a także tworzyw biopochodnych i biodegradowalnych.”

Komponent: Mürdter Metall- und Kunststoffverarbeitung GmbH

„Dzięki elementowi osłony kokpitu zrównoważony rozwój materiałów został przeniesiony do zastosowania w motoryzacji, gotowego do produkcji seryjnej. Wysoka zawartość biopochodnych i
pochodnych pochodnych łączy w sobie oszczędność zasobów ze stabilną konstrukcją komponentów i niezawodną produkcją metodą formowania wtryskowego.”

Nadkole
Materiały pochodzące z recyklingu lekkiej frakcji rozdrabniacza umożliwiają solidne i zrównoważone nadkola samochodów ciężarowych
Szczegóły
• Produkcja seryjna
• Efektywne wykorzystanie strumieni materiałów wycofanych z eksploatacji pojazdów i tym samym dobór materiałów oszczędzający zasoby poprzez recykling pokonsumencki
• Element konstrukcyjny z wkładką z materiału pochodzącego z recyklingu
• Stabilna wydajność pomimo niejednorodnej struktury materiału pochodzącego z recyklingu (mieszanka PP-PE-EPDM z frakcji pływającej z lekkiej frakcji rozdrabniacza)
Oświadczenia
Surowce: MOCOM Compounds GmbH & Co. KG

„Konsorcjum z powodzeniem wykazało, jak recykling tworzyw sztucznych na bazie poliolefinowych frakcji rozdrabniacza może wspierać gospodarkę o obiegu zamkniętym. Dzięki
zastosowaniu Wipaflexu emisja CO₂ została znacząco zmniejszona – to mocny przykład tego, jak zrównoważony rozwój może być realizowany na drogach”.

Komponenty: POLYTEC COMPOSITES Germany GmbH & Co KG

„Komponenty techniczne wykonane z materiałów pochodzących z recyklingu pokonsumenckiego wciąż stanowią wyzwanie. Fakt, że udało nam się zrealizować ten wymagający projekt, napawa nas dumą i radością”.

Błotnik (po lewej) Część z recyklingu
Wypełniacz termoutwardzalny z recyklingu wzmacnia panele nadwozia ciężarówki w sposób zrównoważony i solidny
Szczegóły
• Produkcja seryjna
• Upcykling zużytych elementów termoutwardzalnych w celu zwiększenia stabilności nowych komponentów (np. łopat wirników turbin wiatrowych, części łodzi lub wzmocnionych włóknem szklanym komponentów samochodowych)
• Efektywne wykorzystanie materiałów dzięki recyklingowi w obiegu zamkniętym
• Niezawodna wydajność dzięki zawartości materiałów z recyklingu
• Redukcja zużycia surowców kopalnych dzięki zawartości wypełniacza z recyklingu
Oświadczenia
Surowce – Komponenty: POLYTEC COMPOSITES Niemcy GmbH & Co KG
„Do tej pory tworzywa termoutwardzalne były uważane za praktycznie niepodlegające recyklingowi, co sprawia, że tym ważniejsze jest to, że udało nam się opracować proces, który nam to umożliwia. Obecnie brakuje nam partnerów/klientów do produkcji seryjnej. W Daimler Truck AG mamy te prototypowe części do reECONIC w identycznej jakości. Po osiągnięciu procesu produkcji seryjnej, wykorzystanie obecnych narzędzi produkcji seryjnej i brak jakichkolwiek ograniczeń co do właściwości jest krokiem w przyszłość”.

Elementy wnętrza ciężarówki

Wykończenie wnętrza wykonane z recyklingowanego tworzywa ABS – wytrzymałe, oszczędne pod względem zużycia zasobów i pozyskane ze starych lodówek

Szczegóły
• Oszczędne pod względem zużycia zasobów dzięki wysokiej jakości recyklingowi pokonsumenckiemu
• Zrównoważona wymiana polimerowego komponentu. Upcykling poprzez dodawanie dodatków.
• Solidna jakość materiałów zapewniająca trwałe wyposażenie wnętrz
• Spójny wygląd powierzchni pomimo zawartości materiałów pochodzących z recyklingu
• Rozwiązanie gospodarki o obiegu zamkniętym redukujące odpady z tworzyw sztucznych
Oświadczenia
Produkcja półproduktów: sunextrusion GmbH
„Firma Sunextrusion jest zaangażowana w zrównoważony rozwój. Wymaga to dążenia do celów ekologicznych i ekonomicznych, aby oszczędzać zasoby w perspektywie długoterminowej, promować uczciwe warunki oraz brać odpowiedzialność za środowisko i społeczeństwo. To kluczowy proces mający na celu zmniejszenie zależności od surowców kopalnych i stworzenie gospodarki o obiegu zamkniętym. W Sunextrusion przetwarzamy około 60% materiałów pochodzących z recyklingu ze zwrotów naszych dostaw. Ten mechaniczny recykling (materiał jest zazwyczaj mielony w SUN) pozwala nam odzyskać użyteczny surowiec ze zwrotów końcówek linii produkcyjnej. Efekt ten zwiększa efektywność wykorzystania zasobów i zapobiega gromadzeniu się odpadów.”

Komponenty: Bauer Thermoforming GmbH & Co. KG

„Firma stosuje system zarządzania środowiskowego zgodny z normą ISO 14001. Ciepło odpadowe z produkcji jest wykorzystywane do ogrzewania głównego zakładu poprzez system odzysku ciepła, co eliminuje konieczność zakupu gazu z zewnątrz. Instalacja fotowoltaiczna na dachu głównego zakładu pokrywa część zapotrzebowania na energię elektryczną poprzez produkcję własną. Gospodarka odpadami jest konsekwentnie zorganizowana: 100% odpadów jest segregowanych, a wszystkie odpady produkcyjne (tworzywa sztuczne) są mielone i w 100% poddawane recyklingowi w procesie wytwórczym. 90% floty pojazdów jest już zasilane energią elektryczną. Bilanse emisji CO₂ dla poszczególnych produktów są przygotowywane na życzenie klientów.”

Elementy kokpitu

Wykonane z bioplastiku z dodatkiem surowców roślinnych

Szczegóły
• Elementy są wytwarzane w klasycznym procesie formowania wtryskowego.

Dzięki dostosowanej kontroli procesu, materiał może być stabilnie przetwarzany i zintegrowany z istniejącymi procesami formowania wtryskowego
• Wykorzystanie pozostałości i produktów ubocznych z leśnictwa i rolnictwa do produkcji biotworzyw o efektywnym zużyciu zasobów – a tym samym wykorzystanie obecnego
materiału odpadowego jako zrównoważonej alternatywy dla surowców kopalnych
• Ekologicznie zoptymalizowane elementy kokpitu poprzez upcykling biomasy przemysłowej
Oświadczenia
Materiał: ARBOBLEND® – TECNARO GmbH

„Udział surowców odnawialnych (obliczony jako BCC – Biobased Carbon Content): ok. 94%
Potencjał globalnego ocieplenia (obliczony w granicach systemu „od kołyski do bramy”): ok. -1,44 kg ekwiwalentu CO₂/kg
Wyprodukowano w Niemczech z wykorzystaniem w 100% zielonej energii elektrycznej”
Komponenty: Horst Hähl Kunststoffspritzguss & Werkzeugbau GmbH

„Jako doświadczony producent form wtryskowych z tworzyw sztucznych o szerokim asortymencie w zakresie zastosowań wspieramy przetwarzanie innowacyjnych materiałów biologicznych. Nasze doświadczenie pozwala na niezawodne wdrażanie nowych koncepcji materiałowych w klasycznym procesie formowania wtryskowego”.

Szyby do kabiny z 64% zawartością materiałów pochodzących z recyklingu

Szczegóły
• Bezpieczne szkło do samochodów ciężarowych z 64% zawartością materiałów pochodzących z recyklingu: OTAÉ®
• Do 30% redukcji emisji CO₂ w porównaniu z konwencjonalnymi szybami
• Zmniejszone zużycie surowców pierwotnych dzięki wysokiemu udziałowi stłuczki szklanej pochodzącej z recyklingu
• Zamknięty obieg materiałów, w tym integracja zbiórki i recyklingu szkła z pojazdów wycofanych z eksploatacji
• Wydajność i jakość nadal spełniają wymagania dotyczące szyb do samochodów ciężarowych

Oświadczenia
Surowiec – Komponent: „Saint-Gobain Sekurit Transport z dumą wspiera projekt reECONIC, dostarczając OTAÉ®, swoje niskoemisyjne rozwiązanie w zakresie szyb samochodowych, do wszystkich zastosowań. Ten wkład podkreśla silne zaangażowanie Saint-Gobain w zrównoważoną mobilność poprzez innowacje materiałowe”, z zachowaniem najwyższych standardów bezpieczeństwa, jakości i wydajności.

Zwiększając wskaźnik recyklingu i wdrażając podejście gospodarki o obiegu zamkniętym, Saint-Gobain aktywnie ogranicza zużycie surowców pierwotnych i przyczynia się do redukcji emisji CO₂ w całym łańcuchu wartości. Ta współpraca jest w pełni zgodna z ambicjami zrównoważonego rozwoju Daimler Truck i odzwierciedla cel korporacyjny Saint-Gobain: „Sprawiamy, że świat staje się lepszym domem”.

Lekkie drewniane komponenty
Produkty regionalne. Globalnie w ruchu – Drewniane komponenty zamiast akuminiowych jako alternatywa dla nowoczesnej mobilności
Szczegóły
• 100% sklejka fornirowana z certyfikatem PEFC/FSC. Konstrukcja z europejskich lasów
• Redukcja śladu CO₂
• Redukcja masy o około 11,6%
• Korzyści w zakresie energii pierwotnej w drewnie jako materiale bazowym
• Lepsze właściwości termiczne i akustyczne
• Zrównoważony, biomateriał o pozytywnym wpływie na środowisko
Oświadczenia
Komponenty: Weitzer Woodsolutions GmbH

„Połączenie wykorzystania materiałów pochodzących z recyklingu i lekkich komponentów drewnianych firmy Weitzer Woodsolutions tworzy w tym projekcie idealne zespolenie między
ponownym wykorzystaniem a wykorzystaniem drewna, jedynego odnawialnego surowca. Weitzer Woodsolutions wprowadza lekkie konstrukcje drewniane do inżynierii pojazdów, a tym samym do przemysłowej produkcji seryjnej. Zastosowane komponenty magazynują CO₂ i mogą być ponownie wykorzystywane przez kilka cykli życia – tak długo, jak długo trwa odrastanie drzewa.”

Lekkie elementy drewniane
Z regionu. Z natury. Dla mobilności jutra – naturalna alternatywa dla tworzyw termoutwardzalnych
Szczegóły
• Konstrukcja ze sklejki w 100% z certyfikatem PEFC/FSC z europejskiego leśnictwa
• Zmniejszony ślad węglowy
• Korzyści w zakresie energii pierwotnej w drewnie jako materiale bazowym
• Lepsze właściwości termiczne i akustyczne
• Zrównoważony, biomateriał o pozytywnym wpływie na środowisko
Oświadczenia
Komponenty: Weitzer Woodsolutions GmbH

„Połączenie materiałów pochodzących z recyklingu i lekkich komponentów drewnianych Weitzer Woodsolutions tworzy w tym projekcie idealne zespolenie ponownego wykorzystania z wykorzystaniem drewna, jedynego odnawialnego surowca. Weitzer Woodsolutions wprowadza
lekkie konstrukcje drewniane do inżynierii pojazdów, a tym samym do przemysłowej produkcji seryjnej. Używane komponenty magazynują CO₂ i mogą być ponownie wykorzystywane przez kilka cykli życia – tak długo, jak długo trwa odrastanie drzewa.”

Wysoka efektywność materiałowa dzięki bieżnikowanym oponom firmy Continental do pojazdów użytkowych
Szczegóły
• Bieżnikowane opony do pojazdów użytkowych firmy Continental są szczególnie zasobooszczędne, ponieważ karkas jest wielokrotnie wykorzystywany.
• Udział materiałów i komponentów pochodzących z recyklingu i odnawialnych może zostać zwiększony nawet do 80%*.
Zmniejsza to zużycie surowców pierwotnych.

Oświadczenia
Komponenty: Continental

„Opona WASTEMASTER 5 firmy Bandvulc, marki Continental, została opracowana specjalnie do użytku w zakładach utylizacji odpadów komunalnych i recyklingu. Wyjątkowo wytrzymała technologia ARMORBAND zwiększa odporność opony na uderzenia i otarcia o krawężniki, tym samym wydłużając jej żywotność w codziennym użytkowaniu”.

Daimler Truck AG

„Wykorzystując bieżnikowane opony, w których nawet 80% materiałów pochodzi z recyklingu, udowadniamy na przyszłość, że zrównoważony rozwój i efektywne gospodarowanie zasobami są możliwe bez uszczerbku dla bezpieczeństwa, wydajności i żywotności”.

Opony do pojazdów użytkowych – do 80%* odnawialnych i poddanych recyklingowi
materiałów i komponentów
* wagowo. Przedstawione dane odnoszą się do konkretnych opon bieżnikowanych zamontowanych w pojeździe przedstawionym na targach IFAT 2026 i są oparte na odpowiedniej specyfikacji opony. W obszarze bieżnika obliczony udział surowców odnawialnych wynosi około 38 procent. Całkowity udział odnawialnych i poddanych recyklingowi materiałów i komponentów do
80 procent jest oparty na aktualnej specyfikacji. Podane wartości nie uwzględniają tolerancji produkcyjnych ani odchyleń procesowych podczas mieszania i wytwarzania używanych mieszanek. Wartości dla innych specyfikacji bieżnikowania, przyszłych zastosowań lub ewentualnej dostawy seryjnej mogą się różnić.

Tekst: Jarosław Brach

Zdjęcia: Producent