„Ciężki uterenowiony samochód ratowniczo-gaśniczy na podwoziu Scania P460 B4x4HZ – nowość PS Bocar na targach INTERSCHUTZ 2026”

Od kilku lat Przedsiębiorstwo Specjalistyczne Bocar (PS Bocar) z Korwinowa koło Częstochowy coraz bardziej konsekwentnie zaczyna wprowadzać strategię skojarzonej wielopłaszczyznowej dywersyfikacji. Ta dywersyfikacja zachodzi zarówno w ramach układu właścicielskiego, jak i produkcyjnego. Jej silnym akcentem jest dodanie do dwóch wcześniejszych filarów biznesowych – tzn. wytwarzania szerokiej gamy zabudów ratowniczych i ratowniczo-gaśnicznych oraz autoryzowanego dealera marek Suzuki, Isuzu, Isuzu Trucks, Maxus i Stacji Obsługi Pojazdów – największego w regionie centrum blacharsko-lakierniczego i serwisu mechanicznego – dwóch kolejnych mocnych podstaw. Są nimi produkcja specjalnych nadwozi dla służb i instytucji mundurowych oraz produkcja nadwozi wypoczynkowych mobilnych typu kamper marki Masuria. Co równie ważne, we wszystkich tych obszarach podmiot chce dążyć do tzw, doskonałości biznesowej oraz wykorzystania licznych efektów skali..Zarazem, obserwując obecną sytuację międzynarodową i de facto rodzące się nowe uwarunkowania geopolityczne, osoby zarządzające na różnych szczeblach zmierzają w kierunku zwiększenia połączonych odporności łańcuchów dostaw przy ich uelastycznieniu. Wszystko to ma powiązaną grupę przedsiębiorstw uczynić bardziej odporną na ewentualne osłabienia popytu, kryzysy czy inne fluktuacje negatywnie wpływające na operacyjno-strategiczną pozycję tego organizmu gospodarczego, w tym jego zdolność do skutecznego i efektywnego konkurowania w średnim i długim czasie na odmiennych rynkach, w tym także mikrorynkach popytowych.

W przypadku już samych pojazdów pożarniczych ratowniczo-gaśniczych i ratowniczych ta poszerzona i pogłębiona dywersyfikacja przybiera dwie podstawowe postaci – wymiaru produktowego oraz wymiaru geograficznego. Wymiar produktowy polega na proponowaniu coraz większej liczby modeli docelowych o różnych nieraz właściwościach bojowych czy/i taktycznych, a zarazem, w ramach już jednej konkretnej grupy, na proponowaniu kompletacji w niezwykle wysokim stopniu zoptymalizowanych pod kątem zadanych wymogów danego, konkretnego nabywcy. Wymiar geograficzny polega na rozpoczęciu procesu internacjonalizacji w układzie procesowym poprzez eksport na wybrane rynki, na początek o zbliżonych do rynku bazowego – macierzystego wymogach, gustach i zapatrywaniach (klasyczne podejście – strategia podobieństwa popytu i preferencji). Wyrazem tego była ekspozycja przygotowana na targi pożarnicze Interschutz, PS Bocar wystawił na nich dwa swoje wyroby: powoli otoczony coraz większą legendą ciężki terenowy samochód ratowniczo-gaśniczy, oparty na 3-osiowej Tatrze z serii Force 3 – Force 6×6 trzeciej generacji – z wydłużoną, załogową kabiną, oraz ciężki uterenowiony samochód ratowniczo-gaśniczy, bazujący na 2-osiowym podwoziu Scania  P460 B4x4HZ

Zgodnie ze swoim przeznaczeniem oraz przyjętymi zasadami klasyfikacji – norma PN-EN 1846: S-2-6-4000-8/3200-1 – eksponowany pojazd na podwoziu Scania realnie to ciężki samochód ratowniczo-gaśniczy. Niemniej sama zabudowa i podwozie mogą zostać wykorzystane jako pojazd średni. Przy czym wtedy, nie zmieniając gabarytów zewnętrznych i wyglądu oraz sterowania, montuje się zbiornik wody o pojemności 2500 l i autopompę klasy A16.

Pokazana na hanowerskiej imprezie Scania to ciężki samochód ratowniczo-gaśniczy dedykowany do prowadzenia działań ratowniczych i gaśniczych oraz logistycznych zarówno na terenach zurbanizowanych, jak i w trudniejszym terenie. W szczególności przeznaczono go do:

• gaszenia pożarów wewnętrznych i zewnętrznych,
• prowadzenia działań gaśniczych z wykorzystaniem autopompy oraz linii szybkiego natarcia,
• podawania wody i środka pianotwórczego,
• prowadzenia działań ratownictwa technicznego,
• zabezpieczenia miejsc zdarzeń,
• zaopatrywania wodnego innych pojazdów pożarniczych,
• działań związanych z usuwaniem skutków klęsk żywiołowych.

Służące tu za pojazdową bazę 2-osiowe podwozie to Scania typ P460 B4x4HZ. Zostało ono już fabrycznie przeznaczone do zabudowy pożarniczej oraz należy do kategoria homologacyjnej N3G.

Jego napęd zapewnia 6-cylindrowy, rzędowy silnik wysokoprężny, z turbodoładowaniem i chłodzeniem powietrza doładowującego, o pojemności skokowej 13 litrów. Ma on elektroniczny układ sterowania swoją pracą – EMS, osiąga moc maksymalną 460 KM oraz spełnia normę czystości spalin Euro 6  w następstwie połączenia technologii SCR i filtra cząstek stałych DPF. Za przeniesienie napędu odpowiadają zautomatyzowana skrzynia przekładniowa SCANIA Opticruise, z możliwością ręcznej zmiany biegów, 2-biegowa – tryby terenowy i drogowy – skrzynia rozdzielcza oraz mosty napędowe. Te ostatnie są wzmocnione, dwustopniowe – ze zwolnicami w piastach kół – oraz z blokadami mechanizmów różnicowych, dopełnionymi przez blokadę międzymostową. W mechanicznym zawieszeniu obu tych osi wprowadzono wzmocnione resory paraboliczne, amortyzatory do pracy ciężkiej oraz stabilizatory osi. Taka konstrukcja zapewnia wysoką trwałość podczas eksploatacji w bardziej wymagających warunkach drogowych. Napęd na przód da się wyłączyć. Tak dobrane podwozie cechują wysoki prześwit oraz możliwość jazdy w trudnym terenie. Poza tym, ze względu na przeznaczenie auta, podwozie to zaopatrzono w przystawkę odbioru mocy umożliwiającą napęd autopompy pożarniczej. Taki układ zabezpiecza: załączanie z poziomu kabiny, sterowanie z panelu autopompy, współpracę z elektronicznym układem regulacji obrotów silnika oraz ochronę przed niewłaściwym załączeniem.

Ponadto rama podwozia ma tradycyjny układ drabinowy i jest tworzona przez wzmocnione podłużnice i poprzeczki. Ta stalowa rama nośna o wysokiej wytrzymałości została przygotowana do montażu ramy pośredniej oraz przystosowana do pracy w warunkach terenowych. Do tego dochodzi fabryczna kabina brygadowa typu CP31 – wydłużona, czterodrzwiowa, 6-osobowa, z miejscami w układzie 1+1+4.

Kolejny kluczowy wyróżnik tego podwozia to elektronicznie sterowany układ hamulcowy EBS,

z systemami ABS z funkcją terenową, ESP i Hill Hold. Układ ten uzupełniają i dopełniają: hamulec silnikowy, układ awaryjnego hamowania oraz system kontroli trakcji.

Pochodzące z PS Bocar nadwozie ratowniczo-gaśnicze zostało osadzone na ramie pośredniej umożliwiającej kompensację naprężeń występujących podczas jazdy terenowej. Pod względem budowy powstało ono w technologii modułowej z wykorzystaniem profili oraz paneli aluminiowych łączonych metodą skręcania. Takie rozwiązanie gwarantuje: wysoką sztywność konstrukcji, niewielką masę własną w stosunku do sztywności, odporność na korozję, możliwość łatwej wymiany poszczególnych elementów,, wysoką trwałość eksploatacyjną oraz łatwy i relatywnie tani recykling. Dach ma postać pokładu roboczego w wydaniu antypoślizgowym. Prowadzi na niego lekka, składana, aluminiowa drabinka. Bezpieczeństwo pracy ratowników na dachu wzmacniają boczne poręcze. Dach ten może służyć również – z zachowaniem dopuszczalnych obciążeń oraz wymagań dotyczących mocowania wyposażenia – tzn. w granicach możliwości technicznych oraz przy zachowaniu walorów eksploatacyjnych i zgodności z obowiązujący nornami – do przewożenia wyposażenia przewidzianego w projekcie pojazdu, w tym drabin i skrzyń sprzętowych. Boczne skrytki na sprzęt i wyposażenie są zamykane lekkimi żaluzjami bryzgo- i pyłoszczelnymi, z możliwością zamknięcia na klucz. Skrytki te są przestronne i rozmieszczane w układzie symetrycznie po trzy z każdej strony. Pod każdą ze skrytek zlokalizowano odchylany obrotowo do dołu podest, ułatwiający dostęp do pozycji umieszczonych wyżej. Skrytki te wyposażono też w: regulowane półki, wysuwane tace, szuflady oraz uchwyty indywidualne, System mocowań pozostaje zgodny z wymaganiami PSP, a oświetlenie wykonano w technologii LED. Przy tym PS Bocar zwraca uwagę na wysoką ergonomię tej zabudowy. Rozmieszczenie wyposażenia zaprojektowano bowiem zgodnie z zasadą ergonomii działań ratowniczo-gaśniczych. W rezultacie najczęściej wykorzystywany sprzęt znajduje się w łatwo dostępnych przedziałach, a elementy ciężkie rozmieszczono możliwie nisko w celu poprawy bezpieczeństwa obsługi.

W zakresie już czystych pożarniczych zdolności bojowych, to pojazd otrzymał dwa zbiorniki środków gaśniczych: zbiornik wody o pojemności 4000 litrów oraz zbiornik środka pianotwórczego o pojemności do 10% nominalnej pojemności zbiornika wody. Oba te zbiorniki zrobiono z polipropylenu odpornego na: korozję, działanie środków pianotwórczych, uszkodzenia mechaniczne oraz zmiany temperatur. Zarazem konstrukcja zbiorników obejmuje: falochrony, włazy rewizyjne, układ przelewowy, układ odpowietrzania oraz wskaźniki poziomu cieczy. Do tego dochodzi autopompa klasy A32, umieszczona w tylnym, oddzielnym przedziale i napędzana z przystawki odbioru mocy mechanicznie za pomocą wału. Warto tu wskazać, że określenia starego typu, stosowane tylko w Polsce, jak A 32/8, odnoszą się do wydajności 3200 l/min przy ciśnieniu 8 barów W nomenklaturze wynikającej z EN 1028 stosuje się oznaczenia typu FPN, np. FPN 10-3000. Jednocześnie ta autopompa umożliwia: tłoczenie wody, podawanie środka pianotwórczego, zasilanie działka wodno-pianowego, zasilanie linii gaśniczych oraz zasysanie ze źródeł zewnętrznych. Układ ten spełnia wymagania normy PN-EN 1028. Poza tym układ wodno-pianowy obejmuje: kolektory ssawne, kolektory tłoczne, zawory kulowe, dozownik środka pianotwórczego, instalację szybkiego natarcia, dachowe działko wodno-pianowe o regulowanej wydajności w zakresie do 3200 l/min oraz układ odpowietrzania. Całość zaprojektowano z myślą o minimalizacji strat ciśnienia.

W kompletacji zabudowy niezwykle ważną rolę pełni jeszcze system sterowania pozycjami w niej wprowadzonymi. Ten układ sterowania umożliwia obsługę pojazdu zarówno w trybie ręcznym, jak i półautomatycznym. Dzięki temu operator może: sterować wszystkimi zaworami ręcznie, zadawać wymagane ciśnienie pracy oraz korzystać z automatycznej stabilizacji parametrów autopompy.

Układ automatycznej regulacji steruje prędkością obrotową silnika w taki sposób, aby w granicach parametrów roboczych autopompy utrzymywać ciśnienie zadane przez operatora. Układ kompensuje zmiany poboru wody wynikające z otwierania i zamykania linii gaśniczych. Pozwala to utrzymywać stałe parametry pracy niezależnie od liczby otwieranych linii gaśniczych. W takiej sytuacji niezwykle ważną rolę pełni odpowiednia pokładowa  architektura elektroniczna. Elektronika zabudowy została zaprojektowana jako system odporny na uszkodzenia.

Sterownik prowadzi ciągłą diagnostykę: czujników, modułów wykonawczych, magistrali komunikacyjnych oraz układów zasilania. W przypadku wykrycia awarii system ten: lokalizuje uszkodzenie, odłącza uszkodzony obwód, utrzymuje działanie najważniejszych funkcji pojazdu oraz zapewnia możliwość dalszej pracy autopompy. System wykorzystuje adaptacyjne algorytmy sterowania analizujące historię pracy pojazdu oraz najczęściej wykorzystywane ustawienia operatora, dzięki czemu optymalizuje czas reakcji oraz płynność działania układów.

Ze względu na modułowy i elastycznie dobierany skład elementów wyposażenia przewidzianych w konkretnej kompletacji dla konkretnego odbiorcy, do relatywnie długich zalicza się lista wyposażenia dodatkowego. Znalazły się na niej m.in.: wysuwany pneumatycznie maszt oświetleniowy z najaśnicami wykonanymi w technologii LED, inny todzaj działka wodno-pianowego, wyspecyfikowana linia szybkiego natarcia, wyciągarka, agregat prądotwórczy, instalacja ładowania urządzeń, kamera cofania oraz system monitoringu.

Tak skonfigurowany pojazd wyróżniają: dopuszczalna masa całkowita 18000 kg, dopuszczalna technicznie masa całkowita 21500 kg (nośność osi zgodna z dokumentacją producenta), długość około 8 800 mm, szerokość około 2 550 mm, wysokość około 3 200 mm, rozstaw osi zgodny z konfiguracją podwozia oraz prędkość maksymalna około 110 km/h..

Ogólnie konfiguracja tego pojazdu gwarantuje:

• wysoką mobilność w każdych warunkach terenowych,
• dużą autonomię działania dzięki zbiornikowi wody o pojemności 4000 litrów,
• wydajny układ wodno-pianowy oparty na autopompie klasy A32,
• lekką i trwałą aluminiową zabudowę odporną na korozję,
• zbiorniki wykonane z polipropylenu zabezpieczają wysoką trwałość i odporność chemiczną,
• intuicyjny system sterowania umożliwiający pracę ręczną oraz półautomatyczną,
• zaawansowaną architekturę elektroniczną oznaczającą ciągłość działania nawet w przypadku częściowych uszkodzeń systemu,
• wysoką ergonomię obsługi oraz szybki dostęp do wyposażenia.

W rezultacie odpowiedni prześwit oraz blokady mechanizmów różnicowych zapewniają dobrą mobilność na drogach nieutwardzonych i w umiarkowanie trudnych warunkach terenowych. Ta odpowiednia mobilność terenowa, duży zapas środków gaśniczych, wydajna autopompa oraz inteligentne systemy sterowania pozwalają na skuteczne prowadzenie działań w wymagającym i zmiennym otoczeniu taktycznym, w różnych scenariuszach oraz we fluktuujących tetrach zagrożeń współczesnego pożarniczego pola walki..

          Tekst: Jarosław Brach

          Zdjęcia: Producent