Pierwszy ciężki samochód ewaluacji i ratownictwa technicznego ze Szczęśniak PS dla szwedzkich sił zbrojnych już gotowy

W trzecim tygodniu grudnia, po także wielu uzgodnieniach doprecyzowujących z odbiorcą, w Szczęśniak PS zakończył się montaż pierwszego egzemplarza ciężkiego uterenowionego samochodu ewakuacji i ratownictwa technicznego, przeznaczonego dla szwedzkich sił zbrojnych.

17 lutego 2025 roku ukazała się informacja, że w imieniu szwedzkich sił zbrojnych Administracja Materiałów Obronnych (Försvarets Materielverk – FMV) tego kraju podpisała umowę ramową z polską firmą Szczęśniak Pojazdy Specjalne na zakup ciężkich holowników (tungbärgare), inaczej zwanych ciężkimi samochodami ewakuacji i ratownictwa technicznego Podwykonawcami tej umowy są szwedzkie firmy Sepson – jako dostawca wciągarek – i Scania jako dostawca podwozi. Powyższe ma zapewnić wkład narodowy na odpowiednim poziomie oraz w sytuacjach kryzysowych zabezpieczyć łańcuchu dostaw niezbędych kluczowych komponentów.
Pierwsze zamówienie złożono na dziesięć pojazdów, a pierwszą dostawę do FMV egzemplarza demonstracyjnego zaplanowano na grudzień 2025 roku. Następnie ma nastąpić okres szeroko zakrojonych testów i prób, zanim ustalona zostanie ostateczna konfiguracja serii i rozpoczną się dalsze dostawy. Umowa ramowa obowiązuje przez cztery lata, z możliwością przedłużenia o kolejne trzy lata, a jej wartość szacuje się na około 600 milionów SEK.

Nabyte ciężkie samochody ewakuacji i ratownictwa technicznego – tzw. wózki widłowe – będą długo oczekiwanym nabytkiem dla szwedzkich sił zbrojnych, gdyż funkcja wojskowego sprzętu przeładunkowego i ewakuacyjnego (funktionen omhändertagande av materiel – OHT) była w Szwecji przez wiele lat poważnie zaniedbywana. Dotyczyło to zresztą nie tylko wariantów ewakuacyjnych, ale także tzw. transporterów ciężkiej techniki bojowej – transporterów czołgów klasy HET. W tym przypadku również Szwedzi postawili na produkt Scanii – 4-osiowy ciągnik model R620 XT 8×4/4 V8

W lutym 2025 roku upubliczniono następujące bazowe założenia taktyczno-techniczne pojazdów zaplanowanych do zakupu:
• Podwozie Scania 8×8 520 KM
• Kabina dostosowana dla trzech członków załogi
• Pięć wyciągarek pokładowych, w tym główna wyciągarka Sepson Septrac o sile uciągu 20 ton na jedną stronę
• Wysięgnik – żuraw główny o udźwigu 20 ton
• Przystosowanie za pomocą tylnego odchylanego ramienia do podnoszenia, holowania i odzyskiwania – ewakuacji wszystkich pojazdów kołowych szwedzkich sił zbrojnych;
• Ponad 200 akcesoriów wyspecyfikowanych w skrytkach zabudowy.

Natychmiast po otrzymaniu zamówienia Szczęśniak PS przystąpił do kompletowania pierwszego egzemplarza. Prace te zakończono na przełomie listopada i grudnia. Jednocześnie przez cały czas utrzymywano bliski kontakt z przedstawicieli odbiorcy, by na bieżąco wprowadzać konieczne zmiany, modyfikacje czy zwyczajnie wyjaśniać pewne kwestie i wątpliwości, tak by do przewidzianych prób trafił egzemplarz maksymalnie dopracowany, w którym nie trzeba będzie potem wprowadzać jakiś poważniejszych udoskonaleń.

Bazę tego samochodu stanowi 4-osiowe, uterenowione podwozie Scania ze specjalizowanej serii XT. Oznacza to, iż otrzymało ono seryny pakiet kompletacyjny przygotowujący pojazd do działania w trudniejszych warunkach eksploatacji, w tym w terenie oraz z możliwością uszkodzeń w wyniku uderzeń bądź otarć, o które nie trudno w środowisku budowlanym bądź wojskowym. W skład tego pakietu wchodzą m.in. specjalny, wzmocniony, wysunięty do przodu zderzak przedni, dolna stalowa osłona chłodnicy oraz wahliwe – uchylne stopnie wejściowe. Do tego dochodzą liczne konieczne zmiany militaryzujące.

Wybrana Scania jest to klasyczna ciężarówka kategorii średniej mobilności taktycznej – dzielności terenowej i wysokiej ładowności, realnie o ładowności taktycznej rzędu 15000-18000-20000 kg (w zależy m.in. od ogumienia). Jej dopuszczalną masę całkowitą określono 40000 kg, przy naciskach na osie 2×9000+2×13000 kg. Do napędu służy 6-cylindrowy, rzędowym 13-litrowy silnik DC13 165 500 hp w wojskowym wykonaniu wielopaliwowym (All fuels). Uzyskuje on moc maksymalną 368 kW/500 KM przy 1800 obr/min i maksymalny moment obrotowy 2650 Nm w zakresie od 900 do 1320 obr/min. Za przeniesienie napędu odpowiadają 14-biegowa, zautomatyzowana skrzynia przekładniowa GRS905R, skrzynia rozdzielcza oraz wzmocnione dwustopniowe – ze zwolnicami w piastach kół – mosty napędowe, z blokadami mechanizmów różnicowych, uzupełnionymi o blokady międzymostowe..Są to osie przystosowane do eksploatacji w terenie o obniżonej nośności Zastosowano ogumienie terenowe o dużej średnicy, umożliwiające jazdę w warunkach nieutwardzonych oraz zwiększające prześwit pojazdu. W mechanicznym zawieszeniu wszystkich osi zastosowano wzmocnione paraboliczne resory piórowe 4X28/2×41 + 2×48 o progresywnej charakterystyce pracy. Ten układ zawieszenia dostosowano do pracy z wysokim obciążeniem osiowym oraz do przenoszenia dynamicznych obciążeń wynikających z masy zabudowy.Pracę zasadniczego układu hamulcowego wspomaga bądź zastępuje retarder 3500 Nm. Kabina jest długa, typu CR20L, zaprojektowana z myślą o eksploatacji specjalnej. dwumiejscowa, z miejscami w układzie 1+1, z opcją montażu z tyłu składanych leżanek lub oddzielnych foteli. W obu przypadkach z tyłu da się maksymalnie pomieścić 4 osoby, co oznacza, że ogółem w kabinie może ich być maksymalnie sześć, w układzie miejsc 1+1 plus 4 lub 1+1 plus 4×1. Poza tym kabina wyróżnia się wzmocnioną konstrukcją, możliwością integracji dodatkowych systemów (takich jak łączność, obserwacja, wyposażenie specjalne) oraz ergonomią umożliwiającą długotrwałą pracę operatora. Układ wejścia i stopni ułatwia zaś obsługę w warunkach polowych.

Generalnie pojazd nośnik stanowi ciężką platformę specjalną w układzie napędowym 8×8, przeznaczoną do realizacji zadań logistycznych, technicznych oraz specjalistycznych w warunkach terenowych i drogowych. Konstrukcja została oparta na wojskowej wersji podwozia klasy ciężkiej, przystosowanej do przenoszenia zabudów o dużej masie i złożoności funkcjonalnej.
Za kabiną zamocowano modułową zabudowę specjalistyczną, wykonaną w technologii stalowej, zintegrowaną ramowo z podwoziem. Zabudowa obejmuje:

• zamknięte przedziały techniczne,
• ramową konstrukcję górną umożliwiającą montaż urządzeń, agregatów lub modułów funkcjonalnych,
• rozwiązania umożliwiające dostęp serwisowy z poziomu gruntu.

Pojazd przygotowano też do integracji systemów specjalnych (energetycznych, hydraulicznych, klimatyzacyjnych, filtrowentylacyjnych lub łączności), w zależności od docelowego przeznaczenia. Konstrukcja umożliwia również doposażenie w elementy zgodne z wymaganiami wojskowymi i paramilitarnymi, w tym w zakresie eksploatacji w warunkach środowiskowych o podwyższonej wilgotności, zapyleniu oraz zmiennych temperaturach.
Całość stanowi nośną, skalowalną platformę specjalną, przeznaczoną do zastosowań wymagających wysokiej niezawodności, odporności eksploatacyjnej oraz możliwości dalszej adaptacji pod konkretne wymagania użytkownika końcowego. Główne podzespoły urządzenia to:

1. Rama pośrednia z nogami podporowymi – zapewnia nośną strukturę dla zabudowy, umożliwia przenoszenie sił z urządzenia holującego na konstrukcję holownika; wyposażona w podpory stabilizujące oraz wciągarki.
2. Wciągarka główna – 1 sztuka – przeznaczona do wyciągania pojazdów ugrzęźniętych lub uszkodzonych; wysoka siła uciągu.
3. Wciągarka pomocnicza – 1 sztuka – wspomaga rozwijanie i prowadzenie liny wciągarki głównej; zwiększa zasięg operacyjny.
4. Urządzenie podnosząco-holujące – umożliwia podniesienie i holowanie uszkodzonych pojazdów z przodu lub tyłu oraz zostało przystosowane do pracy w różnych warunkach drogowych.
5. Zabudowa sprzętowa lewa i prawa.
6. Skrytki sprzętowe i elementy mocujące przeznaczone do transportu wyposażenia ratowniczego, narzędzi i akcesoriów eksploatacyjnych.

Na tym etapie, ze względu wciąż na trwający projekt i możliwość nanoszenia w nim koniecznych zmian, w tym w kwestii kompletacji i wyposażenia, Szczęśniak PS nie podaje ostatecznych mas i wymiarów przybliżanego pojazdu.

         Tekst: Jarosław Brach

          Zdjęcia: Producent