Ciężki samochód ratownictwa chemicznego na podwoziu Volvo FH z PS Bocar
Przedsiębiorstwo Specjalistyczne Bocar (PS Bocar) z Korwinowa koło Częstochowy już od lat należy do czołowych krajowych wytwórców bogatej i urozmaiconej palety specjalizowanych i specjalnych nadwozi przeznaczonych dla licznych służb związanych związanych z szeroko rozumianym przeciwpożarowym i ogólnie zabezpieczeniem obywateli przed skutkami działania żywiołów oraz występowania katastrof i wypadków. Wśród tych nadwozi najważniejszą pozycję stanowią te ratowniczo-gaśnicze różnych klas i typów, montowane na samochodowych nośnikach odmiennych rodzajów. Uzupełniają je zabudowy ratownicze, w tym ratownictwa technicznego, chemicznego, wodnego i wysokościowego. De facto w tej grupie wyrobów podmiot jest w stanie zaproponować niemal wszystko, jedynie z wyłączeniem klasycznych samochodów ewakuacyjnych – naprawczo-holowniczych oraz drabin, podnośników i cystern – tzw. autocystern.
Tej kategorii produktów zdecydowanie najbardziej specyficzne – unikatowe są nadwozia ratownicze – wskazanych ratownictw wodnego, chemicznego, technicznego i wysokościowego. O ile bowiem nadwozia ratowniczo-gaśnicze mogą powstawać – w ramach dłuższych serii oraz w oparciu o wystandaryzowane konstrukcyjne moduły bazowe – w dziesiątkach czy wręcz setkach praktycznie identycznych egzemplarzy, z jedynie niewielkimi docelowymi zmianami różnicującymi, o tyle nadwozia typowe ratownicze bywają składane w pojedynczych egzemplarzach. W dodatku pozostają one niezwykle zindywidualizowane pod względem ostatecznych kompletacji i wyposażenia pokładowego, w celu możliwego w danych warunkach najbardziej zoptymalizowanego zaspokajania jednostkowych potrzeb danego – konkretnego odbiorcy. Jeden z przykładów takiej właśnie wybitnie unikatowej zabudowy ratowniczej w sferze w tym przypadku zwalczania skutków wypadków i katastrof chemicznych jest ciężki samochód ratownictwa chemicznego, bazujący na 3-osiowym, uterenowionym podwoziu Volvo z serii FH.
Pojazd ten powstał na zamówienie. PS Bocar przekazał go odbiorcy w ustalonym terminie, zgodnie z kontraktem.
Ten ciężki samochód ratownictwa chemicznego stanowi specjalistyczną platformę operacyjną przeznaczoną do działań w środowisku skażeń chemicznych, biologicznych i przemysłowych. Ma Świadectwo Dopuszczenia nr 5974/2025, potwierdzające zgodność z obowiązującymi wymaganiami technicznymi i normatywnymi dla pojazdów pożarniczych.
Za bazę tego wariantu wybrano – jak wskazano – 3-osiowe podwozie Volvo FH 6×4 Poduszki FH 64R 3A – podwozie ciężarowe RIGID w układzie osi 6×4. Do jego napędu służy silnik Volvo D13S500A – rzędowy, 6-cylindrowy, wysokoprężny, o pojemności 12,8 l, przy średnicy cylindra 131 mm i skoku tłoka 158 mm, z górnym wałkiem rozrządu umieszczonym w głowicy, czterema zaworami na cylinder i układem wtryskowym Common Rail. Jednostka ta spełnia normę emisji spalin Euro 6 oraz cechuje się solidną, niezawodną konstrukcją z precyzyjnym, elektronicznie sterowanym wtryskiem paliwa. Wdrożono tu dokładnie układ wtryskowy Common Rail, gwarantujący wysokie ciśnienie wtrysku. Konstrukcja komór spalania z unikatowym kształtem denka tłoka i kolektora dolotowego sprzyja optymalnemu przebiegowi procesu spalania. Rezultat to wysoki współczynnik napełniania i sprawność silnika. W rezultacie silnik jest oszczędny, rozwija dużą moc i duży moment obrotowy w szerokim zakresie prędkości obrotowych, co przekłada się na dobre właściwości jezdne. Przy tym mechanizm rozrządu znajduje się w tylnej części, co powoduje zmniejszenie wibracji i umożliwia montaż przystawki odbioru mocy z tyłu silnika. Zastosowany układ oczyszczania spalin w tłumiku składa się zaś z katalizatora utleniającego (DOC), filtra cząstek stałych (DPF), układu selektywnej redukcji katalitycznej (SCR) i katalizatora pozostałości amoniaku (ASC). Te elementy układu oczyszczania spalin, konieczne by spełnić kolejne wydania normy Euro 6, spełniają dwa cele: polepszają wyminę gazów i powodują, że do układu oczyszczania docierają spaliny o odpowiedniej temperaturze, co umożliwia utrzymanie emisji zanieczyszczeń w granicach dopuszczalnych limitów. Katalizator utleniający (DOC) wytwarza dwutlenek azotu (NO2) wymagany do skutecznego dopalania cząstek stałych w filtrze cząstek stałych (DPF). W niskiej temperaturze otoczenia dostarcza również ciepła niezbędnego do regeneracji. Filtr DPF wychwytuje cząstki stałe (PM) i magazynuje je do czasu, aż zostaną automatycznie dopalone w procesie regeneracji. W strefie układu selektywnej redukcji katalitycznej (SCR) do spalin jest dotryskiwany preparat AdBlue. Gdy mieszanka ta dotrze do katalizatora, tlenki azotu (NOx) ulegają rozkładowi na nieszkodliwy, czysty azot i parę wodną. W katalizatorze nieprzereagowanego amoniaku (ASC) zachodzi ostatni etap oczyszczania spalin, zanim trafią one do rury wydechowej, polegający na neutralizacji ewentualnych pozostałości amoniaku (NH3).
Poza tym D13 może być wyposażony w hamulec silnikowy VEB+ (Volvo Engine Brake) i regulator ciśnienia spalin EPG (Exhaust Pressure Governor). Hamulec Silnikowy Volvo +, EPG i EPGC – to udoskonalona wersja hamulca VEB. Dzięki wałkowi rozrządu o specjalnym profilu i dwóm dźwigniom wydechowym na cylinder, ciśnienie gazu da się regulować bardzo precyzyjnie. Ten system sprawia, że Hamulec Silnikowy Volvo+ jest bardzo skutecznym hamulcem dodatkowym, oznaczającym zarówno płynne, jak i niezwykle skuteczne hamowanie. Zarazem dzięki używaniu hamulca silnikowego o bardzo dużej skuteczności można znacznie zwiększyć bezpieczeństwo, a jednocześnie ograniczyć zużywanie się hamulca zasadniczego. W połączeniu z tempomatem hamulec VEB i Hamulec Silnikowy Volvo+ stwarza warunki wstępne niezbędne do uzyskania poprawy ekonomiki paliwowej i wyższych średnich prędkości
Kolejna kluczowa eksploatacyjnie zaleta D13 to niski poziom hałasu na biegu jałowym. D13 spełnia bowiem wszystkie wymagania dotyczące emisji hałasu. Wał korbowy i wałek rozrządu są wyposażone w hydrauliczne tłumiki drgań, które skutecznie eliminują hałas i wibracje. Wstępny wtrysk paliwa zapewnia niski poziom emisji hałasu przy prędkości obrotowej biegu jałowego. Co więcej, D13 może być wyposażony w jeden z dwóch wariantów zamkniętego układu odpowietrzania skrzyni korbowej. Wariant CCV-C jest zalecany dla pojazdów użytkowanych
w temperaturach otoczenia od -25 stopni Celsjusza wzwyż. Wariant CCV-OX poleca się natomiast jedynie dla pojazdów użytkowanych w klimacie arktycznym Dzięki temu, bez względu na rodzaj zastosowanego układu, silnik jest wyjątkowo czysty i przyjazny środowisku.
Do silnika D13 można także zamocować przystawkę odbioru mocy (też w wersji ze sprzęgłem), zaopatrzoną w złącze kołnierzowe wału napędowego lub złącze do bezpośredniego montażu pompy hydraulicznej. Umiejscowienie przystawki odbioru mocy z tyłu silnika, w pobliżu koła zamachowego, umożliwia odbiór dużych momentów obrotowych, do 1000 Nm przy pracy ciągłej.
Ponadto silnik ten przystosowano do zasilania HVO – EN15940 (uwodorniony olej roślinny). Paliwo to pozwala radykalnie zmniejszyć emisję gazów cieplarnianych i stanowi odpowiedni wybór w przypadku chęci ograniczenia oddziaływania pojazdu na środowisko
Zastosowany w zabudowanym przez PS Bocar ciężkim samochodzie ratownictwa chemicznego silnik z serii D13 nosi dokładnie oznaczenie typu D13S500A, EU6SCR,. Wyróżniają go: moc maksymalna 500 KM/368 kW w zakresie 1404–1700 obr/min, maksymalna prędkość obrotowa 2150 obr/min, maksymalny moment obrotowy 2500 Nm w zakresie 980–1400 obr/min, stopień sprężania 18.0:1, moc hamulca wydechowego (EPGC) przy 2300 obr/min 175 kW, moc hamulca silnikowego (VEB+) przy 2300 obr/min 340 kW, ekonomiczny zakres obrotów 900–1400 obr/min, optymalny zakres obrotów 1100–1300 obr/min, objętość oleju przy wymianie, łącznie z filtrem – około 35 l, dwa pełnoprzepływowe filtry oleju, całkowita pojemność układu chłodzenia około 24 l, masa silnika (bez płynów) około 1105 kg, masa układu oczyszczania spalin około 120 kg. Do tego dochodzą układy SCR + DPF + EGR oraz układ SCR elektrycznie podgrzewany.
Za przeniesienie napędu odpowiada I-Shift AT2612 – przekładnia z funkcją Eco-roll. Ta przekładnia generacji G to elektronicznie sterowana 12-, 13- lub 14-biegowa — z nadbiegiem — dwuzakresowa
skrzynia biegów z półbiegami, zapewniająca automatyczną zmianę przełożeń z możliwością przejścia również na sterowanie ręczne. Przystosowano ją do współpracy z silnikami o maksymalnym momencie obrotowym 2600 Nm oraz może być wykorzystywana w transporcie długodystansowym, dystrybucyjnym regionalnym i miejskim, ciężkim transporcie budowlanym oraz transporcie dłużycy drzewnej i ponadnormatywnym. Cechuje się szybkim i płynnym działaniem mechanizmu zmiany biegów, dzięki czemu przerwa w przenoszeniu momentu obrotowego trwa bardzo krótko. Układ zmiany biegów Volvo I-Shift jest mianowicie bardzo elastyczny. W trybie automatycznym zmiana biegów następuje samoczynnie, nawet wówczas, gdy włączony jest tempomat. Jeżeli warunki jazdy tego wymagają, kierowca może z kolei użyć
przełącznika zmiany biegów zamontowanego na siedzeniu i przejść w tryb sterowania ręcznego. Ręczną zmianę przełożeń umożliwia przycisk znajdujący się na dźwigni wybieraka zakresów. Ponieważ wysprzęglanie odbywa się całkowicie automatycznie, układ zmiany biegów jest pozbawiony pedału sprzęgła.
Skrzynia ta ma też nowoczesne oprogramowanie sterujące i odpowiednio dobrane programy zmiany biegów, a wyjątkowo duża rozpiętość przełożeń oznacza, że zapewnia zarówno dużą siłę napędową przy ruszaniu z miejsca, jak i możliwość rozwijania wysokich prędkości. Jej wyposażenie dodatkowe obejmuje chłodnicę oleju, przystawkę odbioru mocy, kompaktowy zwalniacz oraz pompę awaryjnego wspomagania układu kierowniczego. Bogaty wybór chłodnic oleju przekładniowego pozwala precyzyjnie dopasować zapotrzebowanie na chłodzenie do warunków pracy. Wydłużone okresy pomiędzy kolejnymi wymianami oleju korzystnie natomiast wpływają na zmniejszenie kosztów eksploatacji i oddziaływania na środowisko naturalne.
Przy tym Volvo podkreśla, że oprogramowanie generacji G gwarantuje lepszą dokładność. Skrzynia została bowiem zaopatrzona w rozbudowaną jednostkę sterującą z mikrosterownikiem, czujnikami i siłownikami, które umożliwiają optymalne sterowanie zmianą biegów. Sam mikrosterownik ma zwiększoną moc obliczeniową, co umożliwia dalszy rozwój funkcjonalny.
Równocześnie zasadnicza skrzynia biegów składa się z trzech głównych biegów – tzw. biegów podstawowych – oraz z przekładni półbiegów i przekładni biegu wstecznego Obudowa zespołu zmiany zakresu przełożeń kryje w sobie przekładnię planetarną. Podstawą dużej niezawodności i trwałości wałków, łożysk i kół zębatych jest ich solidna konstrukcja. Koła zębate wykonuje się ze specjalnej stali, utwardzanej powierzchniowo w procesie obróbki cieplno-chemicznej. Zastosowanie kół zębatych z uzębieniem skośnym, zarówno w zasadniczej skrzyni biegów, jak i zespole zmiany zakresu, oznacza, że powierzchnia zazębienia jest większa – tym samym skrzynia biegów staje się cichsza i bardziej niezawodna.
Ponadto w przypadku skrzyni I-Shift istnieje wybór pomiędzy wybierakiem zakresów umieszczonym przy fotelu kierowcy (dźwignia) lub wybierakiem zakresów umieszczonym na
desce rozdzielczej (zestaw przycisków). Wybierak przy fotelu najlepiej nadaje się do pojazdów użytkowanych po drogach nieutwardzonych i w zróżnicowanych warunkach, podczas gdy wybierak na desce rozdzielczej zwiększa ilość wolnej przestrzeni w kabinie. .
Co więcej, funkcje skrzyni biegów I-Shift zostały zoptymalizowane za pomocą specjalnie dostosowanych trybów jazdy. W efekcie skrzynia oferuje jeszcze większą niż dotychczas funkcjonalność i ekonomikę eksploatacji. Dostępne są następujące wskazania wyświetlacza: 1. Tryb jazdy 2. Symbol I-See (zielony = praca / szary = załączony tryb „Gotowość do pracy”) 3. Automatyczna zmiana biegów /ręczna zmiana biegów 4. Wybrany bieg 5. Załączone hamulce pomocnicze 6. Dźwignia hamulca w położeniu trybu automatycznego (A = hamowanie mieszane)
Poza tym w przypadku zastosowania skrzyni biegów I-Shift istnieje możliwość wyboru pomiędzy podstawową TRAP-BAS i wzmocnioną skrzynią biegów TRAP-HD. Wybór zależy od warunków drogowych i topografii.
Dostępna jest również I-Shift z biegami pełzającymi – ma ona moduł rozszerzający, umieszczony między sprzęgłem a skrzynką zasadniczą. Moduł rozszerzający zawiera opcje ASO-C/ASO-ULC i
ARSO-MSR:
-
ASO-C – Podstawowy bieg pełzający, ASO-C, bieg pełzający umożliwiający stosowanie 13. biegu, zwiększa zdolność pokonywania wzniesień i ułatwia manewrowanie przy małej prędkości.
-
ASO-ULC – Ultraniski bieg pełzający;
-
ASO-ULC oferuje 2 dodatkowe biegi pełzające — umożliwiając stosowanie 13. i 14. biegu. Podstawowy bieg pełzający i ultraniski bieg pełzający. Ultraniski bieg pełzający radykalnie zwiększa zdolność pokonywania wzniesień i ułatwia manewrowanie przy bardzo małej prędkości;
-
ARSO-MSR – Multiplikator biegów wstecznych. Funkcja ARSO-MSR uzupełnia skrzynię biegów o 2 dodatkowe biegi wsteczne. Najniższy bieg wsteczny umożliwia jazdę wstecz z bardzo niską prędkością, co zapewnia więcej czasu na manewrowanie.
Niemniej ARSO-MSR wymaga ASO-C lub ASO-ULC.
Do tego dochodzi przystawka: PTO na skrzyni biegów, max 600 Nm, Zainstalowana przystawka typu PTR-FH to przystawka odbioru mocy montowana na skrzyni biegów – zależna od sprzęgła, szybka, zależna od sprzęgła ze złączem kołnierzowym/flanszą do bezpośrednio montowanego wału napędowego, włączana za pomocą układu pneumatycznego. Jest napędzana przez wałek pośredni skrzyni biegów i umiejscowiona z tyłu skrzyni biegów. Jej prędkość obrotowa i moc zależą od prędkości obrotowej silnika i przełożenia skrzyni biegów (pojazd z silnikiem wysokoprężnym/zasilanym gazem) lub silników elektrycznych (pojazd
elektryczny). W aucie z silnikiem wysokoprężnym/zasilanym gazem może być używana, gdy pojazd stoi lub jedzie z niską prędkością, a w aucie elektrycznym tylko wtedy, gdy pojazd stoi.
Została też przeznaczona do następujących zastosowań: wywrotki, podnośniki do kontenerów, podwozia z żurawiem, cysterny, śmieciarki. Wyróżniają ją przy tym: maksymalna moc wyjściowa podczas pracy ciągłej 100 kW, maksymalny dopuszczalny moment obrotowy 600 Nm, obrót (patrząc w kierunku przystawki odbioru mocy) – przeciwnie do ruchu wskazówek zegara, złącze kołnierzowe SAE 1310 / ISO 7647, przełożenia w zależności od wybranej skrzyni biegów, masa 15 kg. Niemniej chłodnica oleju skrzyni biegów jest wymagana, jeśli używana moc przekracza
75 kW przez ponad 15 minut. Zarazem Volvo wskazuje, że:podstawą dużej niezawodności i trwałości wałków, łożysk i kół zębatych pozostaje ich solidna konstrukcja, niezawodne załączanie zabezpiecza układ pneumatyczny, a włączanie/wyłączanie odbywa się z siedzenia kierowcy. Dokładnie włączanie i wyłączanie odbywa się za pomocą wygodnie umieszczonego przełącznika na tablicy rozdzielczej. Konstrukcja pneumatyczna i mechaniczna jest następująca: tuleja załączająca łączy wałek łączący z wałkiem wejściowym przystawki odbioru mocy. Pierścień sprzęgający
jest obsługiwany za pomocą widełek wybieraka za pomocą tłoka zasilanego sprężonym powietrzem w cylindrze sterującym. Sprężone powietrze do cylindra sterującego jest regulowane przez elektrozawór, który jest włączany i wyłączany za pomocą przełącznika na tablicy rozdzielczej
Układ przeniesienia napędu dopełniają wzmocnione mosty – dwie osie napędowe (RADD-GR). Są one jednostopniowe – przełożenie mostu: 2.43, z blokadami mechanizmów różnicowych, dopełnionymi przez blokadę międzymostową – blokady: pełna blokada mechanizmu różnicowego (DL-FULL) oraz system trakcji: Active Grip Control (ATP1). Przy tym wszystkie osie, a więc zarówno tylny napędowy tandem, jak i przednią oś nienapędzaną, kierowaną, zawieszono pneumatycznie przy pomocy poduszek powietrznych. Nośność przedniego zawieszenia określono na 8 500 kg, tylnego zawieszenia – 23 000 kg, co daje dopuszczalną masę całkowitą auta na poziomie 31500 kg. Na osi przedniej założono opony pojedyncze, napędowego tylnego tandemu bliźniacze. Rozmiar ogumienia to 315/80 R22.5, a felgi są stalowe. Dochodzą też czujniki ciśnienia w ogumieniu (TPMS).
Poza tym rama podwozia ma tradycyjny układ drabinowy – tworzą ją podłużnice i poprzeczki W obszarze zaś układu hamulcowego, to pojazd zaopatrzono w hamulce tarczowe z przodu i z tyłu, z tarczami o średnicy 430 mm, oraz w elektronicznie sterowany system hamulcowy EBS Medium, ESP z możliwością redukcji/wyłączenia (przycisk), system antykolizyjny przód + aktywny tempomat + elektroniczny hamulec (HWSS-ACB), układ TSRS – rozpoznawania znaków oraz układ ISA – tzw. inteligentny asystent prędkości z subskrypcją na 7 lat.
Zgodnie z wymogami zamawiającego ciężki samochód ratownictwa otrzymał też kabinę FH Sleeper – FH-SLP6. To kabina sypialna zaprojektowana z myślą o krajowym i międzynarodowym transporcie długodystansowym i dystrybucyjnym. Do jej budowy wykorzystano materiały pochłaniające energię, a bezpieczeństwo zostało potwierdzone w testach zderzeniowych. Samo poszycie wykonano z blach ocynkowanych, odpornych na korozję. Okno dachowe, inaczej wywietrznik dachowy, odpowiada nie tylko za wentylację, ale pełni także funkcję wyjścia bezpieczeństwa. Przy tym wklejana przednia szyba generuje mniejszy hałas powodowany opływem powietrza i skuteczniej chroni w razie wypadku, w porównaniu z poprzednio stosowanym rozwiązaniem. Dalszą redukcję oporów powietrza zabezpieczają specjalnie zaprojektowane spoilery kabiny i oprofilowanie podwozia, dostępne jako wyposażenie dodatkowe. Kabinę tę można jeszcze doposażyć w zastępujący lusterka system kamer śledzących zamontowanych na małych wysięgnikach, co jeszcze bardziej poprawi jej aerodynamikę.Z punktu widzenia eksploatacji w straży ważną cechą pozostają natomiast nisko położone i wygodne stopnie wejściowe. Są to trzy antypoślizgowe ciemne stopnie zrobione z wytrzymałego tworzywa sztucznego odpornego na zużycie. Utwardzone aluminiowe wkładki solidnie przymocowane do plastikowych stopni są zaś dostępne jako opcja. Co równie ważne w trakcie wsiadania i wysiadania, drzwi otwierają się do 75°, dzięki czemu wejście do kabiny staje się wygodniejsze. Po obu stronach otworu drzwi znajdują się także solidne metalowe uchwyty (opcjonalnie pokryte skórą), dzięki czemu wejście jest jeszcze bardziej wygodne i bezpieczne.
Oprócz tego kabina ta zapewnia – jako komfortowe miejsce pracy, wygodną i ergonomiczną pozycję za kierownicą, ergonomiczne fotele, niski poziom hałasu oraz wydajną klimatyzację. Wysokość wnętrza wynosi 171 cm (162 cm przy podniesionej podłodze między fotelami) oraz zaprojektowano je z myślą o potrzebach kierowcy. Wykończono m.in. trwałymi i łatwymi w utrzymaniu materiałami oraz dołożono wszelkich starań, by wybrać materiały, wydzielające jak najmniej niepożądanych substancji i ograniczające ryzyko alergii. Zastosowana tu tapicerka „robust” – winylowo-materiałowa jest łatwiejsza w utrzymaniu. Jednocześnie kabina może mieć na stanie stałą lub rozkładaną leżankę. Do leżanki dolnej można wybrać dwa różne materace sprężynowe i jeden materac piankowy. Tapicerka leżanki może się różnić w zależności od specyfikacji. Następne kluczowe zalety to wiele miejsca do przechowywania oraz ergonomiczne fotele kierowcy i pasażera. Uchwyt na kubek i mniejsze schowki są wbudowane w tablicę rozdzielczą. W części dziennej znajdują się schowki na tylnej ścianie i po bokach. Pod leżanką są duże schowki z miejscem do montażu lodówki (opcja). Skrajne schowki po obu stronach są dostępne zarówno z wnętrza kabiny, jak i z zewnątrz pojazdu., Fotele występują z kolei ze skutecznym podparciem bocznym, zawieszeniem pneumatycznym, podgrzewaniem, wentylacją siedziska itp. Sam fotel kierowcy ma bogate możliwości regulacji, ułatwiające znalezienie wygodnej pozycji podczas prowadzenia pojazdu. Przy tym pedał po lewej stronie kolumny kierownicy pozwala na regulację pochylenia i wysokości kolumny kierownicy oraz pochylenia samego koła kierownicy. Zakres regulacji wysokości kolumny kierownicy wynosi 90 mm, a zakres regulacji kąta jej pochylenia – 28°. Zakres regulacji kąta pochylenia koła kierownicy to 20°. Jednocześnie kierownica została zaopatrzona w poduszkę powietrzną, a przyciski wbudowane w jej koło umożliwiają bezpieczne i wygodne sterowanie tempomatem, funkcjami telefonu i radia oraz menu wyświetlacza zestawu wskaźników i wyświetlacza dodatkowego. Prowadzący ma jeszcze do dyspozycji czytelny zestaw wskaźników, przekazujący mu wszystkie niezbędne informacje w każdej sytuacji. Zestaw ten wyróżnia logiczny układ, zintegrowane funkcje zaprojektowano z myślą o łatwej i bezpiecznej obsłudze, a elementy sterujące są wygodnie umieszczone i łatwe w użyciu. Informacje dla kierowcy są przekazywane za pomocą dwóch wyraźnych wyświetlaczy na tablicy rozdzielczej – 12-calowego wyświetlacza zestawu wskaźników przed kierowcą i opcjonalnego, 9-calowego wyświetlacza dodatkowego z obsługą dotykową, zlokalizowanego w środkowej części tablicy rozdzielczej. Na 12-calowym wyświetlaczu pakiet informacyjny obejmuje wyświetlacz zestawu wskaźników prezentujący wszystkie informacje dla kierowcy za pomocą maksymalnie czterech wstępnie skonfigurowanych widoków wskaźników zależnych od pakietu wyposażenia i specyfikacji pojazdu. Wyświetlacz dodatkowy z ekranem dotykowym stanowi z kolei centrum systemu informacyjnego, jako element pakietu INFOHIGH, i pozwala kierowcy na prowadzenie interakcji z systemem w wygodny i bezpieczny sposób. Na wyświetlaczu dodatkowym dostępny jest Podręcznik dla kierowcy dotyczący danej ciężarówki. Systemy Volvo Connect (opcja), nawigacji i audio są przy tym w pełni zintegrowane z zestawem wskaźników. System audio został opracowany specjalnie dla Volvo Trucks. INFOHIGH zawiera wyświetlacz dodatkowy, obowiązujący zgodnie z Rozporządzeniem UE w sprawie bezpieczeństwa ogólnego pojazdów. Pakiet informacyjny obejmuje także:
• w pełni dynamiczny wyświetlacz zestawu wskaźników;
• możliwość podłączenia jednego urządzenia przez Bluetooth;.
• Funkcja Czas pracy kierowcy w wersji podstawowej, w tym szczegółowe informacje na temat czasu pracy kierowcy i niestandardowy alarm.
Do tego dochodzą opcje kamery. Zależnie od specyfikacji samochodu, w wariancie INFOHIGH można zastosować sześć kamer cyfrowych i jedną analogową podłączonych do wyświetlacza dodatkowego. Wyświetlacz dodatkowy może jednocześnie wyświetlać do czterech widoków. Na wyświetlaczu dodatkowym jest też przedstawiony widok z kamery narożnej po stronie pasażera,
umożliwiający obserwację martwego punktu przy przednim narożniku po stronie pasażera.
Poza tym w ramach pakietu informacyjnego dostępny jest standardowy system audio z funkcją Bluetooth i usługami przesyłania strumieniowego, który jest kompatybilny ze wszystkimi systemami audio. System audio charakteryzuje się mocą znamionową 4×25 W. Niemniej INFOHIGH oferuje rozszerzony wzmacniacz audio i subwoofer – zaktualizowany wariant audio, AUD-EXT, jako opcjonalną modernizację. Ulepszony system audio zapewnia większą moc i jakość dźwięku, wytwarzając wyraźniejsze i mocniejsze częstotliwości basowe. System audio AUD-EXT generuje głębsze i mocniejsze basy, a tym samym zapewnia bogatsze wrażenia słuchowe. AUD-EXT jest dostępny jedynie do Volvo FH/Volvo FH16. Co więcej, pakiet informacyjny daje możliwość modernizacji głośników systemu audio. Głośniki te są specjalnie zaprojektowane
dla Volvo, aby dźwięk był bogaty, głęboki i naturalny. Liczba głośników zależy od typu kabiny i wybranej opcji (SPK-DADO lub SPK-DDR). Poza tym Radio (DAB/DAB+) (Digital Audio Broadcasting) stanowi opcjonalny wariant w systemie audio (AUDS-AD). Radio DAB/
DAB+ oferuje kierowcy większy wybór stacji radiowych i możliwość słuchania ulubionych audycji wszędzie tam, gdzie dostępna jest transmisja DAB/DAB+. Pakiet informacyjny umożliwia także opcjonalnie dołączenie radia DAB/DAB+.
Ponadto Volvo FH ma sześć portów USB-C. Porty USB-C są łatwo dostępne i mogą być używane do podłączania i ładowania urządzeń. W pakiecie informacyjnym są dostępne dodatkowe złącza USB-C. Wreszcie wariant INFOHIGH umożliwia kierowcy łączenie się z Internetem przy wykorzystaniu udostępniania połączenia internetowego urządzenia inteligentnego (połączenie przez Bluetooth, Wi-Fi lub USB) (opcjonalny dodatek). W tym kontekście warto wskazać na Volvo Connect in Vehicle, czyli narzędzie kierowcy pozwalające na dostęp do usług Volvo Connect. Zawiera na przykład usługi Driver Coaching, Driver Times Support z Messaging zależnie od zamówionych usług Volvo Connect. Volvo Connect in Vehicle jest elementem wariantu
INFOHIGH. Warto jeszcze wskazać, że nawigacja Sygic to opcjonalna usługa w wariancie
INFOHIGH w pełni zintegrowana z wyświetlaczem dodatkowym, oferująca jednocześnie przejrzyste wskazówki nawigacyjne bezpośrednio na wyświetlaczu zestawu wskaźników. Wskazówki nawigacyjne można wybrać na podstawie najszybszej lub najkrótszej drogi, zależnie atrybutów i parametrów pojazdu, np. wysokości mostu, nacisku na osie, ostrych zakrętów, ograniczeń ADR itd. Nawigację można zintegrować z systemem Volvo Connect, aby otrzymywać
dokładne lokalizacje GPS miejsc przeznaczenia z biura swojej firmy. Jednak dostępność funkcji może się różnić w zależności od kraju ze względu na różnice w danych map.
Oprócz tego, w celu zabezpieczenia odpowiedniego komfortu, w tym termicznego i ogólnobytowego, na pokładzie znajdują się ogrzewanie postojowe kabiny suche Webasto 2 kW, lodówka 33 l (pod dolną leżanką), szyberdach elektryczny. Równocześnie izolacja kabiny zmniejsza straty ciepła zarówno w zimnym, jak i ciepłym klimacie i pomaga utrzymać komfortową temperaturę dla kierowcy. Zmniejsza również poziom hałasu w kabinie podczas pracy i odpoczynku. Integralnym elementem układu wentylacji jest klimatyzacja. Dzięki temu ciepłe lub zimne powietrze jest równomiernie rozprowadzane po całej kabinie. Oferowane są dwa warianty układu klimatyzacji:
• Układ klimatyzacji sterowany automatycznie.
• Układ klimatyzacji sterowany automatycznie, wyposażony w czujnik jakości powietrza.
Układ klimatyzacji ma też w pełni zintegrowane z nim grzejnik postojowy kabiny oraz chłodnicę postojową kabiny.
Inna ważna użytkowo zaleta tej kabiny to bardzo dobra widoczność. Duża szyba przednia, duże lusterka wsteczne, lusterko przednie i lusterko rampowe po stronie pasażera zapewniają kierowcy doskonałą widoczność we wszystkich kierunkach. Lusterka są osadzone w wąskich obudowach, zapewniają bardzo szerokie pole widzenia i do minimum redukują martwe pola. Przednie prawe „martwe” pole można zobaczyć na wyświetlaczu dodatkowym za pomocą dodatkowo zamontowanej kamery narożnej po stronie pasażera (BLVS-CP, opcjonalne wyposażenie) umieszczonej w uchwycie lusterka po stronie pasażera. Dzięki systemowi kamer śledzących (opcjonalny) kierowca może korzystać z wielu udogodnień, do których należą między
innymi ulepszony tryb nocny, widok panoramiczny i brak odblasków. Generalnie:
-
Opadająca ku przedniej szybie tablica rozdzielcza polepsza widoczność najbliższego otoczenia auta.
-
Mocne reflektory główne emitują skupioną wiązkę światła o dużym zasięgu. Opcjonalnie oferowane są aktywne światła mijania.
Poza tym do standardowego wyposażenia kabiny należą czujnik dymu montowany na bocznej ścianie (po stronie kierowcy). światła wewnętrzne oraz lampki do czytania, podgrzewane, elektrycznie sterowane lusterka + kamera martwego pola, kamera cofania (VRU), reflektory główne LED, światła przeciwmgielne w atrapie, czujnik deszczu, wspomaganie/alerty pasa ruchu i VRU (z funkcją możliwości wyłączenia) oraz pakiety informacyjne Volvo dotyczące głównie platformy multimedialnej i wyświetlaczy. Platforma ta zapewnia możliwość dodania usług Volvo Connect, obsługę nawigacji Sygic i przyszłych usług.
Zabudowa
Zabudowa specjalna – ciężki samochód ratownictwa chemicznego (sprzętowy) wg PN-EN 1846 – została wykonana w całości w technologii konstrukcji panelowej – technologia panelowa. Zarówno elementy nośne, jak i poszycia zewnętrzne oraz wewnętrzne są zrobione z paneli aluminiowych skręcanych, co zapewnia wysoką sztywność przestrzenną przy jednoczesnym ograniczeniu masy własnej. Wszystkie łączniki konstrukcyjne również powstały ze stopów aluminium, a użycie materiałów nierdzewnych zostało świadomie zminimalizowane. Celem tego rozwiązania jest ograniczenie zjawiska korozji elektrochemicznej oraz zagwarantowanie wieloletniej trwałości konstrukcji w środowisku agresywnym chemicznie i atmosferycznie. Zewnętrzne poszycia aluminiowe pomalowane lakierem RAL 3000 zabezpieczają natomiast odporność na warunki atmosferyczne i łatwość utrzymania, a wewnętrzne wykończenie aluminiowe umożliwia szybkie czyszczenie i dekontaminację przestrzeni roboczych.
W sferze użytkowo-operacyjnej całość konstrukcji została zaś zaprojektowana jako spójny system techniczny, na co składają się lekka, odporna na korozję zabudowa aluminiowa, modułowy układ przedziałów, konfiguracja wózków zadaniowych oraz niezależne źródło zasilania, razem tworzące platformę przeznaczoną do pracy w środowisku zagrożeń chemicznych o wysokim stopniu złożoności. Ten pojazd nie jest więc jedynie środkiem transportu sprzętu – stanowi mobilne stanowisko wsparcia operacyjnego, zdolne do prowadzenia działań w sposób uporządkowany, bezpieczny i zgodny z obowiązującymi wymaganiami technicznymi.
W układzie funkcjonalnym nadwozie zawiera skrytki boczne + wejście do wnętrza zabudowy (drzwi w skrytce P2) + tylną przestrzeń ładunkowa za windą. Nadwozie to wyróżnia też konstrukcja modułowa: panele aluminiowe, łączone metodą skręcania (technologia panelowa). Rama pośrednia jest stalowa, ocynkowana, połączenie z ramą podwozia poprzez połączenia śrubowo-sprężynowe (dedykowane). Układ skrytek i dostęp serwisowy (ważne dla ergonomii) prezentują się następująco:
-
lewa strona: 5 skrytek: L1, L2, L5: klapy podnoszone do góry, L3, L4: żaluzje aluminiowe;
-
prawa strona – również 5 skrytek: P1, P3, P4: żaluzje aluminiowe, P5: klapa podnoszona do góry, P2: drzwi uchylne (z dostępem do wnętrza zabudowy);
-
podesty i wejście: przy L3, L4 oraz P3, P4: podesty rozkładane, powierzchnia antypoślizgowa; przy P2 (wejście do wnętrza): schodki rozkładane elektrycznie, powierzchnia antypoślizgowa;
-
zamykanie: żaluzje (srebrne): zamki rurkowe z możliwością zamknięcia na klucz (jeden klucz do wszystkich żaluzji), klapy i drzwi: zamki z możliwością zamknięcia na klucz.
węże, drabiny czy sprzęt pomocniczy. Układ ten zapewnia bezpieczny transport oraz ergonomiczny dostęp do wyposażenia. Zabezpieczenia pracy na dachu stanową balustrady na krawędziach (lewa/prawa/tył) oraz barierka w części przedniej. Dostęp na dach zabezpiecza drabinka odchylana i rozkładana, zainstalowana z przodu zabudowy, po stronie prawej.
Tym nadwozia pełni zaś rolę przestrzeni ładunkowej uzupełnionej o windę. Tylna przestrzeń ładunkowa ma bowiem dostęp z platformy windy towarowej i jest zamykana klapą podnoszoną do góry. Wymiary wewnętrzne przestrzeni ładunkowej (za windą) wynoszą: długość 2019 mm, szerokość 2433 mm, wysokość 1885 mm. Winda załadowcza to natomiast Cargolift ( Bär) o udźwigu 2000 kg, ze sterowaniem z manipulatora po prawej stronie na końcu zabudowy
PS Bocar zwraca zarazem uwagę na bardzo bogate wyposażenie stałe na pojeździe. W jego skład – oprócz wskazanej windy załadowczej – wchodzą:
-
Maszt oświetleniowy: teleskopowo wysuwany, zasilany pneumatycznie z instalacji pojazdu, z najaśnicami 24 VDC o łącznej mocy 326 W. Sterowanie odbywa się pilotem przewodowym w skrytce L3. Wysokość wysuniętego masztu od podłoża określono na 6184 mm, a zakres obrotu reflektorów: 324°;
-
Generator: Martin KFZ Technik, 20 kW (230 V) / 30 kW (400 V), napędzany z PTO załączanej w kabinie; umieszczony w skrytce P1 z rozdzielnią i gniazdem poboru prądu.
Ponadto – nadal omawiając układ funkcjonalny – nadwozie zawiera trzy przedziały operacyjne.
Zabudowa została mianowicie zaprojektowana jako układ trójprzedziałowy, uzupełniony o funkcjonalnie doposażoną kabinę. Są to następujące przedziały:
1. Przedział operacyjno-socjalny. To pierwszy przedział dostępny poprzez drzwi wejściowe z elektrycznie rozkładanymi stopniami. Przestrzeń ta pełni funkcję: strefy przebierania i dekontaminacji wstępnej, miejsca czasowego przebywania ratowników podczas działań, punktu przygotowania sprzętu podręcznego. Przedział ten jest ogrzewany i wentylowany oraz wyposażony w system odwodnienia, co umożliwia użytkowanie w warunkach skażenia oraz przy pracy w odzieży ochronnej. Znajdują się w nim: ładowarki do latarek, siedzisko, wydzielony kącik socjalny,
miejsce na podręczne wyposażenie. Z przedziału tego jest możliwe przejście do wnętrza zabudowy poprzez aluminiową roletę, co gwarantuje komunikację z częścią sprzętową bez konieczności opuszczania pojazdu.
2. Przedział sprzętowy. Ten drugi przedział ma charakter czysto techniczny i został przeznaczony do przechowywania oraz organizacji wyposażenia zadaniowego. Dostęp do sprzętu jest możliwy przez boczne rolety aluminiowe, z wnętrza pojazdu. Wyposażenie rozmieszczono w sposób modułowy – w kuwetach zadaniowych, na półkach i regałach oraz w szufladach oraz paletach wysuwnych. Takie rozwiązanie umożliwia logiczne grupowanie sprzętu w zależności od rodzaju zagrożenia i skraca czas przygotowania do działań.
3. Przedział tylny – wózki sprzętowe. Ten przedział stanowi przestrzeń przeznaczoną na wózki sprzętowe, dostępne poprzez tylną windę załadowczą. Wózki te zaopatrzono w zestawy zadaniowe i mogą być one konfigurowane w zależności od charakteru interwencji (ratownictwo chemiczne, neutralizacja wycieków, działania pomiarowe, wsparcie logistyczne). Rozwiązanie takie umożliwia szybkie wyprowadzenie całych modułów sprzętowych poza obrys pojazdu i organizację stanowiska pracy bezpośrednio w strefie działań.
4. Kabina – stanowisko dowodzenia i gotowości Kabina pojazdu została doposażona w specjalne mocowania do sprzętu podręcznego strażaka, takiego jak radiotelefony systemów DMR i TETRA oraz latarki i wyposażenie indywidualne. Poza tym samochód zaopatrzono w system pojazdu uprzywilejowanego BOS 200 GEN II. To nowoczesne, autorskie rozwiązanie obejmujące:
belkę oświetleniową z funkcją sygnalizacji jazdy w kolumnie, lampy zintegrowane w grillu oraz zoptymalizowany układ sygnalizacji świetlnej i dźwiękowej. System ten zapewnia wysoką widoczność operacyjną oraz czytelność sygnałów w ruchu drogowym i podczas działań nocnych.
Ponadto auto ma zasilanie energetyczne, dobrane odpowiednio do przewidzianych do wykonania zadań. Przede wszystkim na stanie znajduje się agregat prądotwórczy o mocy ponad 35 kVA przy napięciu 400 V, umożliwiający zasilanie urządzeń pomiarowych, oświetleniowych oraz specjalistycznego sprzętu ratowniczego. Po prawej stronie zabudowy zamontowana z kolei została tablica rozdzielcza z gniazdami 230 V i 400 V, co umożliwia szybkie i bezpieczne podłączenie odbiorników zewnętrznych.
Wymiary gabarytowe i podstawowe masy ciężkiego samochodu ratownictwa chemicznego, bazującego na podwoziu Volvo FH, z nadwoziem wykonanym przez PS Bocar, prezentują się następująco: długość 10 298 mm, szerokość 2607 mm, wysokość 3625 mm (ze skrzynią na dachu), zwis przedni 1835 mm, zwis tylny 3745 mm, kąt natarcia 16,5°, prześwit pod osiami około: 240 mm, masa pojazdu nieobciążonego (MNP) 13 725 kg, maksymalna masa rzeczywista (MMR) 16 660 kg, techniczna dopuszczalna masa zespołu pojazdów (GCW) 44000 kg. Towarzyszą temu następujące parametry dynamiczne: czas przejazdu odcinka 100 m – 12,04 s, prędkość maksymalna: 100 km/h oraz – w zakresie zwrotności – najmniejsza zewnętrzna średnica zawracania (obrysowa) 19,5 m.
Tekst: Jarosław Brach
Zdjęcia: Producent
