Scania – ciężki ciągnik siodłowo-balastowy do transportu czołgów

Pod koniec stycznia 2026 roku Szwedzka Administracja Materiałów Obronnych (FMV – Försvarets materielverk) dostarczyła szwedzkim siłom zbrojnym pierwszy egzemplarz nowego ciężkiego ciągnika do transportu czołgów – model R620 XT 8×4/4 V8. Na początku grudnia 2025 roku poinformowano, że rozpoczęła się seryjna produkcja tych pojazdów.

W sumie koncern przekaże szwedzkim siłom zbrojnym łącznie 125 tych pojazdów (65 w ramach kontraktu bazowego plus 60 w opcji) z częstotliwością dostaw dwóch samochodów tygodniowo. Ostateczna dostawa została zaplanowana na styczeń 2027 roku. W porównaniu ze swoim poprzednikiem, dostarczonym pod koniec lat 90., nowe ciężkie ciągniki są mocniejsze, charakteryzują się wyższą średnią prędkością, większym zasięgiem i znacznie większym komfortem pracy załogi. Jeden z ich zasadniczych wyróżników stanowi wydłużona fabryczna kabina załogi z czterema drzwiami, w której zmieści się cała czteroosobowa załoga czołgu, w tym ich broń osobista oraz inne wyposażenie osobiste. W kabinie R jest poza tym miejsce dla dwóch kierowców ciężarówek, którzy mogą tam również spędzić noc. Ponadto auta wyposażono w zawieszenie pneumatyczne, hamulce tarczowe i systemy wspomagania kierowcy, a połowa z nich otrzymała moduł dwóch wciągarek, umożliwiający również wyciąganie uszkodzonych czołgów.\

Do tego zasadniczymi cechami wyróżniającymi pojazdy ciągnik są:

cztery osie zmniejszające nacisk jednostkowy podczas załadunku i jazdy;
silnik V8 o mocy 620 KM – 16-litrowy Scania DC 16 115, w nastawie o mocy maksymalnej 620 KM (456 kW) przy 1900 obr/min i maksymalnym momencie obrotowym 3000 Nm w zakresie od 950 do 1400 obr/min., zapewniający szybsze i bardziej stabilne tempo podczas przewozu;
dwa zbiorniki paliwa w porównaniu z poprzednimi ciężkimi ciągnikami, o łącznej pojemności 1000 litrów.

Generalnie w układzie konstrukcyjnym 4-osiowy typ R620 XT 8×4/4 V8 powstał poprzez konwersję 3-osiowego, uterenowionego ciągnika siodłowego Scania R620 6×4. Przebudowa polegała m.in. na dodaniu przed napędowym tandemem osi pchanej (układ osi 1+3 – przednia plus tylny tridem) z funkcją skrętu oraz wykonaniu szeregu innych prac modyfikacyjnych i militaryzujących. M.in. musiano wprowadzić kabinę załogową oraz odpowiednio dopasować wzmocnioną ramę podwozia typu drabinowego, w tym dostosować jej długość i wzmocnienia podłużnic. Poza tym pojazd otrzymał zawieszenie pneumatyczne, hamulce tarczowe i systemy wspomagania kierowcy oraz zmienione tylne błotniki, obejmujące cały tridem. Są to błotniki stalowe, z pokryciem antypoślizgowym w postaci ryflowanej powierzchni oraz po obu stronach na pochylonej ścianie tylnej z dwoma stopniami wejściowymi. Błotniki te wraz z dodatkowymi podestami pełnią bowiem role podestu roboczego, umożliwiającego dostęp do zakabinowej tzw. szafy. Szafa ta zawiera zbiornik paliwa, zespół dwóch wciągarek do ewakuacji zabieranego na naczepę sprzętu oraz cztery metalowe szafki – skrytki na sprzęt i wyposażenie, rozmieszone symetrycznie po obu stronach po dwa, w układzie: dwa duże prostokątne schowki u góry, zamykane drzwiami otwieranymi w poziomie, z zawiasami po stronie wewnętrznej – oraz dwie małe skrzynki na dole. Między tymi skrzynkami znajdują się zaś – w egzemplarzach w nie zaopatrzonych – wciągarki. Te dwie skrzynki i wciągarki umieszczono na wysokości pierwszej z osi tylnego tridemu, nienapędowej, z kołami skręcanymi w tym samym kierunku co kierowane koła osi przedniej. Za te prace konwersyjne – jak wskazano – odpowiadał specjalny fabryczny dział przebudów Scanii – Laxå Special Vehicles AB, zlokalizowany w małej szwedzkiej miejscowości Laxå. Zdecydowano się na cztery osie w celu zmniejszenia nacisku na każdą z nich, gdy pojazd jest obciążony

Typ R620 XT 8×4/4 V8 napędza 8-cylindrowy, widlasty, 16-litrowy silnik Scania DC 16 115, w nastawie o mocy maksymalnej 620 KM (456 kW) przy 1900 obr/min i maksymalnym momencie obrotowym 3000 Nm w zakresie od 950 do 1400 obr/min. Wdrożono silnik o takich parametrach, gdyż zapewnia on wyższą/bardziej równomierną prędkość podczas transportu. Do tego nieco ponad 1000 litrów paliwa wystarczy na przejechanie co najmniej 800 km przed koniecznością kolejnego tankowania.

Zarazem, dzięki wprowadzeniu tak mocnego silnika, oprócz poprawy samej dynamiki poruszania się, dopuszczalna masa całkowita zestawu formowanego przez tę Scanię może dochodzić minimum do 110000 kg, co pozwala na przerzut czołgów o masie na poziomie 60000 kg. Dopuszczalna masa całkowita samego ciągnika technicznie może dochodzić do 48000 kg.

Przy tej okazji koncern wskazuje, że prace nad nowym ciężkim ciągnikiem trwały bardzo krótko – pierwszy pojazd przedseryjny dostarczono bowiem niecały rok po złożeniu przez FMV zamówienia w branży. Było to możliwe dzięki ścisłej współpracy FMV, Scanii i szwedzkich sił zbrojnych. W układzie konstrukcyjnym 4-osiowy typ R620 XT 8×4/4 V8 powstał poprzez konwersję 3-osiowego, uterenowionego ciągnika siodłowego Scania R620 6×4. Przebudowa polegała m.in. na dodaniu z przodu osi pchanej z funkcją skrętu oraz wykonaniu szeregu innych prac modyfikacyjnych i militaryzujących. Za te prace odpowiadał specjalny fabryczny dział przebudów Scanii – Laxå Special Vehicles AB, zlokalizowany w małej szwedzkiej miejscowości Laxå.

Pierwszą z jednostek, które otrzymają nowe ciężkie ciągniki, jest Pułk Södra Skånska, który otrzymał już swoje pierwsze pojazdy. Następny w kolejce jest Pułk I19 w Boden, a następnie Pułk Skaraborgs P4. Przy tej okazji zwraca się uwagę, że przez lata w szwedzkiej armii kompletnie niemal zaniedbywano kwestię zdolności transportowych czołgów i innego ciężkiego sprzętu. Dlatego właśnie nowy ciężki ciągnik jest tak długo oczekiwanym nabytkiem.

Tekst: Jarosław Brach

Zdjęcia: Jarosław Brach