Paliwa alternatywne – spojrzenie Volvo Trucks

HVO ma potencjał, aby pomóc właścicielom ciężarówek osiągnąć znaczną redukcję emisji CO2 przy minimalnych zakłóceniach w ich działalności lub konieczności dodatkowych inwestycji. Czy może to być Twoja najszybsza droga do dekarbonizacji?
W ciągu ostatnich 15 lat globalna produkcja HVO (hydrorafinowanego oleju roślinnego) gwałtownie wzrosła i stał się on coraz bardziej opłacalnym paliwem alternatywnym dla wielu firm. Czy ten wzrost będzie kontynuowany i sprawi, że HVO stanie się paliwem przyszłości dla branży transportu ciężarowego? Czy jego potencjał wzrostu jednak pozostaje ograniczony?
Czym jest paliwo HVO?
HVO – znane również jako odnawialny olej napędowy – to biopaliwo produkowane z surowców, takich jak oleje roślinne (rzepakowy, rzepakowy, słonecznikowy itp.), tłuszcze zwierzęce, zużyte oleje kuchenne i odpady rolnicze. Pod względem chemicznym HVO jest niemal identyczny z konwencjonalnym olejem napędowym, dzięki czemu jest w pełni kompatybilny z istniejącymi pojazdami i infrastrukturą z silnikiem Diesla. Można go też stosować w silnikach Diesla w mieszankach do 100% bez żadnych modyfikacji silnika. Oznacza to, że właściciele ciężarówek mogą bezpośrednio zastąpić olej napędowy HVO i natychmiast osiągnąć znaczną redukcję emisji CO₂ przy minimalnych zakłóceniach w działalności i bez konieczności inwestowania w nowe pojazdy lub infrastrukturę tankowania. Właściciele ciężarówek mogą również bez żadnych komplikacji stosować zamiennie HVO i olej napędowy.
Czy HVO to to samo co biodiesel?
Chociaż oba paliwa są produkowane z materiałów organicznych, HVO można wytwarzać z szerszego zakresu surowców, jednocześnie wykazując się mniejszą wrażliwością na jakość surowców. Dzięki temu produkcja HVO jest mniej zależna od upraw żywnościowych, gdyż może być także oparta na materiałach odpadowych. W porównaniu z biodieslem, zmniejsza to potencjalny negatywny wpływ na środowisko i produkcję żywności.
Kolejną ważną różnicą jest kompatybilność HVO z silnikami Diesla. Podczas gdy HVO jest w pełni kompatybilne i może być stosowane bezpośrednio jako alternatywa dla oleju napędowego, biodiesel można stosować tylko w ograniczonych ilościach, zazwyczaj około 5-20%.
Jaki jest całkowity wpływ HVO na środowisko?
Emisja dwutlenku węgla (od zbiornika do koła) wynikająca ze stosowania HVO jest zerowa. W przypadku emisji w całym cyklu życia paliwa (od źródła do koła), redukcja emisji CO2 zależy od użytego surowca. Na przykład, jeśli HVO jest produkowane z oleju rzepakowego, osiągnie 25% redukcję w porównaniu z olejem napędowym. Jeśli jest produkowane z olejów i tłuszczów odpadowych, może zmniejszyć emisję dwutlenku węgla nawet o 90%.
Bezpośrednie emisje ze spalania HVO można uznać za zerowe – lub neutralne pod względem emisji dwutlenku węgla – w zależności od jego pochodzenia. Jeśli paliwo jest w 100% pochodzenia roślinnego, podczas uprawy rośliny absorbują dwutlenek węgla z atmosfery. Materiał roślinny został przekształcony w olej kuchenny, stał się produktem odpadowym, a następnie został przekształcony w HVO. Po ostatecznym spaleniu jako HVO, dwutlenek węgla, który pierwotnie absorbował materiał roślinny, jest uwalniany z powrotem do atmosfery, więc nie występuje żadna zmiana netto poziomu dwutlenku węgla w atmosferze.
Surowiec ma również istotny wpływ na szersze oddziaływanie HVO na środowisko i społeczeństwo. Jeśli paliwo HVO jest produkowane z roślin spożywczych, może to spowodować bezpośrednią konkurencję produkcji HVO z produkcją żywności i negatywnie wpłynąć na użytkowanie gruntów i ceny żywności. W najgorszym przypadku HVO produkowane z oleju palmowego z pierwszego tłoczenia może przyczyniać się do wylesiania i utraty bioróżnorodności, a jego ślad węglowy może być nawet trzykrotnie większy niż w przypadku oleju napędowego. Z tego powodu ważne pozostaje, aby zapewnić przejrzystość informacji o tym, jak dane paliwo HVO zostało wyprodukowane i jakie materiały zostały użyte. Pojawiają się już zarzuty, że w produkcji HVO potajemnie wykorzystuje się materiały nieodpadowe i olej palmowy z pierwszego tłoczenia.

HVO potencjalnie oferuje właścicielom samochodów ciężarowych najprostszą i najłatwiejszą drogę do redukcji emisji dwutlenku węgla – Lars Mårtensson – Kierownik ds. Środowiska i Innowacji w Volvo Trucks

Jak łatwo obecnie jest dostępne HVO?
HVO to stosunkowo nowe paliwo, a jego komercyjna produkcja rozpoczęła się dopiero w 2007 roku. Jednak od tego czasu jego produkcja dynamicznie rośnie. W latach 2014–2023 globalna produkcja wzrosła prawie trzykrotnie. Do 2023 roku Stany Zjednoczone produkowały 11 miliardów litrów HVO rocznie, w UE 4 miliardy litrów, a w Chinach powstało 1,4 miliarda litrów.
HVO100 – paliwo w 100% HVO wytwarzane ze zrównoważonych surowców – jest obecnie szeroko dostępne w Skandynawii i regionie Beneluksu, a jego produkcja rozwija się w Niemczech. Włoska firma energetyczna ENI jest jednym z rosnącej liczby producentów ropy naftowej, którzy przestawili swoje rafinerie na produkcję HVO i obecnie dystrybuuje własną markę HVO we Włoszech pod nazwą HVOlution.
W Stanach Zjednoczonych firma Diamond Green Diesel stale się rozwija i rozszerza działalność, zajmując obecnie drugie miejsce na świecie pod względem wielkości produkcji (największym jest Neste w Finlandii). Tymczasem producenci ropy naftowej, tacy jak Marathon, Phillips 66 i HollyFrontier, też przestawili część swoich rafinerii na produkcję HVO. Szacuje się, że do końca 2025 roku produkcja HVO w USA może przekroczyć 22 miliardy litrów.
Jakie są ograniczenia związane z HVO?
Produkcja HVO jest kosztowna, zazwyczaj o około 10-15% wyższa niż oleju napędowego. Na rynkach, na których HVO dynamicznie się rozwija, wynika to z faktu, że różne rządowe zachęty i subsydia pomagają zniwelować różnicę w kosztach i uczynić go bardziej opłacalnym ekonomicznie.
Zwiększenie produkcji pomoże obniżyć koszty, ale może to być ograniczone przez globalny niedobór zrównoważonych surowców. Jak wspomniano wcześniej, oleje i tłuszcze odpadowe są materiałami optymalnymi z punktu widzenia ochrony środowiska, ale obecnie istnieje na nie duże zapotrzebowanie. W rzeczywistości IEA szacuje, że biorąc pod uwagę obecne prognozy i trendy produkcyjne, do 2027 roku branża biopaliw doświadczy kryzysu podaży surowców.
Czy HVO ma przyszłość jako paliwo do samochodów ciężarowych?
Kompatybilność HVO z konwencjonalnymi silnikami spalinowymi oznacza, że potencjalnie oferuje ono właścicielom ciężarówek najprostszą i najłatwiejszą drogę do redukcji emisji dwutlenku węgla. W przeciwieństwie do elektromobilności czy gazu, przejście na HVO nie wymaga żadnych dodatkowych inwestycji w pojazdy ani infrastrukturę tankowania – wystarczy tankować HVO zamiast oleju napędowego Prawda jest jednak taka, że nie wszyscy właściciele ciężarówek mają łatwy dostęp do niedrogiego HVO. Problemy ze znalezieniem zrównoważonych surowców oznaczają, że globalna produkcja HVO nie może zostać zwiększona, aby sprostać zapotrzebowaniu przemysłu. Z tego powodu samo HVO nie rozwiąże problemu klimatycznego branży – a w dłuższej perspektywie nadal potrzeba innych paliw alternatywnych. Niemniej HVO nadal oferuje ogromny potencjał. Dla przynajmniej niektórych właścicieli ciężarówek stanowi długoterminowe rozwiązanie, podczas gdy dla innych może pełnić rolę paliwa przejściowego. Tak czy inaczej, odgrywa ważną rolę w redukcji emisji dwutlenku węgla w przemyśle transportowym.

____________

Gerveni, M., T. Hubbs i S. Irwin. „Biodiesel i olej napędowy odnawialny: «Jaka jest różnica?»”, farmdoc daily (13):22, Wydział Ekonomiki Rolnictwa i Konsumentów, Uniwersytet Illinois w Urbana-Champaign, 8 lutego 2023 r.
„Jakie są emisje spalin z HVO?”, Prema.

Källmén, A. i in., „Dane LCI od studni do koła dla paliw HVO na rynku szwedzkim”. Raport nr 2019:04, f3 Szwedzkie Centrum Wiedzy o Odnawialnych Paliwach Transportowych.

Williment, Chloe; „Czy UE musi dokonać przeglądu zrównoważonego rozwoju biopaliw?”, Sustainability Magazine, 17 października 2024 r.

„Światowa wielkość produkcji biodiesla HVO w latach 2014–2023”, Dział Badań Statista, 6 stycznia 2025 r.

„Streszczenie raportu na temat globalnych statystyk bioenergii ZA 2024 r.”, Światowe Stowarzyszenie Bioenergii.

„ORLEN rozpoczyna sprzedaż HVO100”, Orlen, 2 października 2024 r.

Gerveni, M., T. Hubbs i S. Irwin. „Przegląd zdolności produkcyjnych amerykańskich zakładów produkujących olej napędowy ze źródeł odnawialnych w 2023 r. i w kolejnych latach”. farmdoc daily (13):57, Wydział Ekonomiki Rolnictwa i Konsumentów, Uniwersytet Illinois w Urbana-Champaign, 29 marca 2023 r.

„Ile kosztuje paliwo HVO w porównaniu z olejem napędowym z paliw kopalnych?”, Prema
„Czy przemysł biopaliw zbliża się do kryzysu surowcowego?”, Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA), grudzień 2022 r.

            Tekst: Jarosław Brach 

            Zdjęcia: Producent